2009 sa Pilipinas

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Ang artikulong ito ay nagbibigay ng isang pangkalahatang-ideya sa mga pinakamahahalagang mga kaganapang nangyari sa taong 2009 sa Pilipinas.

Panunungkulan[baguhin | baguhin ang batayan]

Kaganapan[baguhin | baguhin ang batayan]

Enero[baguhin | baguhin ang batayan]

Pebrero[baguhin | baguhin ang batayan]

Marso[baguhin | baguhin ang batayan]

  • Marso 1
    • Sa isang bukid sa Pandi, Bulacan ay nagsimulang piliin ang 6,000 baboy matapos matuklasan ang nakahahawang Ebolo-Reston virus.
    • Nasentensyahan ng hindi bababa sa 16 na buwang pagkabilanggo sa estado ng Chicago ang bookkeeper ng pambansang kamao ng Pilipinas na si Manny Pacquiao matapos na hindi ito kumontra sa mga pagdinig sa kaso.
  • Marso 6 - Sa mababaw na katubigan sa silangan ng Pilipinas, natuklasan ng mga mangingisda ang isang bagong panganak na butanding. Naging unang incubation ng butanding na maaaring matuklasan kailanman. Ang sanggol na butanding ay natagpuan sa dalampasigan ng Pilar, malapit sa Donsol, na kilala sa mga karaniwang mga butanding doon.
  • Marso 9
  • Marso 13 -- Naganap ang insidenteng kinasangkutan ng fashion designer na si Boyet Fajardo sa isang tindahan sa Lungsod Parañaque.[6][7]
  • Marso 25 -- Nagbanta ang mga Abu Sayyaf, isang Pilipinong militante, na pupugutan nila ang isa sa tatlong bihag na mga buluntaryo ng Kilusan ng Pulang Krus sa susunod na linggo kung hindi puwersahang iaatras ng pamahalaan ng Pilipinas ang tropang militar sa Jolo, Sulu.
  • Marso 28

Abril[baguhin | baguhin ang batayan]

  • Abril 2
    • Isang empleyado ng Philippine Red Cross na dinukot noong Enero 15 ng Abu Sayyaf ay pinalaya. Ang mga kasamahang Swiss at Italyano ay bihag pa rin. Ayon sa pamahalaan, walang pantubos na ibinayad.
    • Tinalikdan ng piskal na Dutch ang pag-uusig kay Jose Maria Sison para sa di-umano'y kinalaman niya sa dalawang pagpatay noong 2003 at 2004.
    • Ang isang maliit na pribadong eroplano na may lulang pitong katao ay nawala sa isang biyahe mula sa Lungsod ng Tuguegarao hanggang Maconacon, Isabela. Ang eroplano ay pinangangambahang bumagsak.
  • Abril 3 - Isang bomba ang sumabog sa isang restawran sa Basilan, dalawang dumaraan lamang ang namatay at walong iba pa ang nasugatan.[8]
  • Abril 7
    • Isang pagsabog sa isang pabrika sa Santa Maria, Bulacan, mga 13 manggagawa ang namatay.[9]
    • Sa pagbagsak ng isang pampanguluhang helicopter sa isang masukal at makahoy na bahagi ng Kabayan, Benguet, lahat ng hindi bababa sa walong mga pasahero ang nasawi. Isinakay ng Bell 412 ang limang mga miyembro ng kawani ng presidente sa Ifugao bilang paghahanda sa binabalak na pagbisitang pampanguluhan.[10]
  • Abril 18 -- Napalaya ng Abu Sayyaf ang Swisong manggagawa ng Pulang Krus na si Andreas Notter mula sa pagkabihag saPilipinas.[11]
  • Abril 26 - Sa Maynila, isang kaloobang quintuplets ang ipinanganak na buhay. Ayon sa mga doktor, ito ang kauna-unahang ipinanganak na buhay na quintuplets sa Pilipinas. Anim na araw na lumipas, isa sa limang mga sanggol ay pumanaw na.[12][13]
  • Abril 29 -- Tinaas ng Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan ang alarma para sa Trangkasong pang-baboy.

Mayo[baguhin | baguhin ang batayan]

Hunyo[baguhin | baguhin ang batayan]

Hulyo[baguhin | baguhin ang batayan]

Agosto[baguhin | baguhin ang batayan]

Si Corazon Aquino ay inilibing sa tabi ng kanyang asawang si Ninoy sa Manila Memorial Park pagkatapos ng kanyang kamatayan noong Agosto 1, 2009.
  • Agosto 1 -- Pumanaw si dating Pangulong Corazon Aquino sa ganap na 3:18 ng umaga (oras sa Pilipinas), sa sakit ng kanser sa kolon, sa gulang na 76. Ipinahayag ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ang sampung araw ng pambansang pagluluksa para sa pagpanaw ng dating Pangulo.[20]
  • Agosto 12 - Matagal na pakikipaglaban sa pagitan ng hukbo ng Pilipinas at mga rebeldang Abu Sayyaf sa isla ng Basilan kung saan 23 sundalo at 31 rebelde ang napatay.

Setyembre[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong panahon ng Bagyong Ondoy, ang Kalakhang Maynila ay nakaranas ng pinakamataas na bagsak ng ulan sa kasaysayan, na nagdulot ng matinding pagbaha.
  • Setyembre 26 - Nagtala ng pinakamaraming bagsak ng ulan ang Bagyong Ondoy (Internasyunal na pangalan: Ketsana) sa Maynila, Pilipinas na nagdulot sa pagpapahayag ng isang "katayuan ng sakuna" (state of calamity) sa 25 mga lalawigan hinggil sa matinding pagbaha. Nakaranas ang Maynila ng pinakamatinding pag-ulan sa loob ng halos kalahating siglo, na may taas na 424.2 milimetro (16.7 talampakan) sa loob ng 12 oras.[21][22]

Oktubre[baguhin | baguhin ang batayan]

Nobyembre[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa taong 2009, tinalo ng undisputed pound-for-pound king na si Manny Pacquiao ang Britong boksingero na si Ricky Hatton at Puerto Rican na si Miguel Cotto.
Mapa ng Lalawigan ng Cavite na nagpapakita ng kinaroroonan ng Lungsod ng Dasmariñas.

Disyembre[baguhin | baguhin ang batayan]

Iba pang kaganapan[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga Paggunita[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga okasyon sa italiko ay "special holidays," mga nasa bold ay ang "regular holidays."

Sa karagdagan, inoobserbahan ng maraming lugar ang mga lokal na pista opisyal, tulad ng pagkakatatag ng kanilang bayan. Ito rin ay "espesyal na araw. "

Mga Pelikula[baguhin | baguhin ang batayan]

Kapanganakan[baguhin | baguhin ang batayan]

  • Hunyo 10 - Vito Quizon, aktor
  • Hunyo 23 – Xia Vigor, aktres
  • Hunyo 26 – Yesha Camile, aktres
  • Hulyo 12 – Lilygem Yulores, aktres
  • Agosto 28 – Jana Agoncillo, aktres
  • Setyembre 18 - Chunsa Jung, aktres

Kamatayan[baguhin | baguhin ang batayan]

  • Enero 6 - Victor Sumulong (62), alkalde ng Antipolo at dating representante
  • Enero 10 - Annabel Bosch (32), mang-aawit sa mga rock band bilang Elektrikcoolaid at Tropical Depression
  • Enero 11 - Edilberto Alegre (70), mamamahayag at kolumnista ukol sa pagluluto
  • Enero 13 - Mary Ejercito (103), ina ni dating Pangulong Joseph Estrada
  • Pebrero 5 - Roberto Gonzales (66), aktor
  • Pebrero 10 - Berting Labra (75), aktor
  • Pebrero 12 - Cris Daluz (73), aktor
  • Marso 6 - Francis Magalona (44), rapper at aktor[57]
  • Marso 15 - Miguel Bernad (91), kritiko at kolumnista
  • Marso 16 - Roland Dantes, artista at martial artist
  • Marso 18 - Pocholo Ramirez (75), racing driver at nagtatanghal sa telebisyon
  • Marso 21 - Genoveva Matute (94), manunulat at maramihang nagwagi ng Palanca
  • Marso 23 - Manuel del Rosario (93), dating obispo ng Malolos
  • Marso 24 - Figurado Otaza Plaza, Sr., alkalde ng Butuan
  • Abril 4 - Nelly Sindayen (59), mamamahayag;
  • Abril 7 - Leo Prieto (88), direktor sa palakasan at tagasanay sa basketball
  • Abril 9 - Noel Cabrera (64), diplomat at mamamahayag
  • Abril 11 - Tita Muñoz (80 o 81), artista
  • Abril 27 - Paraluman (85), artista
  • Abril 28 - Lota Delgado (87), artista
  • Mayo 16 - Prospero Amatong S. (77), politiko
  • Mayo 28 - Manuel Collantes (91), banyagang ministro at representante
  • Hunyo 2 - Vitaliano Agan (74), politiko
  • Hunyo 13 - Douglas Quijano (69), film talent manager at tagalikha ng pelikula
  • Hunyo 18 - Manuel Paradela (80), abogado at radio host
  • Hunyo 23 - Julius Fortuna (61), mamamahayag at lider-estudyante
  • Hulyo 2 - Susan Fernandez (52), mang-aawit at masugid na tao
  • Hulyo 5 - Godofredo Reyes (90), Ilokanong politiko at manunulat
  • Hulyo 28 - Emilio Gancayco (87) hukom ng Korte Suprema ng Pilipinas.
  • Agosto 1 -- Corazon Aquino (76), dating pangulo ng Pilipinas at kauna-unahang babaeng pangulo (Pebrero 25, 1986–Hunyo 30, 1992)[20][58]
  • Agosto 24 - Eduardo Roquero (59), alkalde ng Lungsod San Jose del Monte, dating representante;
  • Agosto 31 -- Eraño Manalo (84), Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia ni Cristo.
  • Setyembre 15 - Espiridion Laxa (79), tagalikha ng pelikula
  • Setyembre 16 - Sotero H. Laurel (90), senador
  • Oktubre 10 - Rodrigo del Rosario (92), Olympic weightlifter
  • Nobyembre 19 - Johnny Delgado (61), aktor[59]
  • Nobyembre 21 - Bernard Bonnin (70), artista

Mga Panlabas na Kawing[baguhin | baguhin ang batayan]

Sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Jon Ibanez. "Pangandaman kin face child abuse, injury raps over golf brawl" ABS-CBN News, 01-05-2009. Hinango 09-24-2016.
  2. "12 outstanding Filipinos in Guam honored" GMA News Online.01-06-2009. Hinango 10-26-2016.
  3. "ICRC Kidnapping Timeline" GMA News Online. 03-30-2009. Hinango 09-27-2016.
  4. "Timeline: Kidnapping Of ICRC Hostages by the Abu Sayyaf Group" ABS-CBN News. 03-31-2009. Hinango 09-27-2016.
  5. "59th Berlin Film Festival: Mammoth - Photo Call (Marife Necesito)" 02-08-2009. Hinango 09-27-2016. "Actors Gael Garcia Bernal and Marife Necesito attend the photocall for 'Mammoth' as part of the 59th Berlin Film Festival at the Grand Hyatt Hotel on February 8, 2009 in Berlin, Germany."
  6. "Duty Free starts probe on Boyet Fajardo 'outburst'" GMA News Online. 03-25-2009. Hinango 09-27-2016.
  7. "Who is BOYET FAJARDO?" GeeBlogs. 03-14-2009. Hinango 09-27-2016.
  8. "Two killed, eight hurt in Basilan blast" ABS-CBN News. 03-04-2009, Hinango 09-24-2016.
  9. "Philippines Factory Explosion Kills 12" Wall Street Journal. Abril 8, 2009.
  10. "Chopper wreckage, 7 bodies found in Kabayan, Benguet" GMA News Online. 04-08-2009. Hinango 09-24-2016.
  11. "Red Cross hostage in Philippines walks free" Reuters. 04-18-2009. Hinango 10-26-2016.
  12. "Jobless ma gives birth to quintuplets, seeks help" ABS-CBN News. 04-27-2009. Hinango 09-24-2016.
  13. "One of Barrera quintuplet babies dies" ABS-CBN News. 05-03-2009. Hinango 09-24-2016.
  14. "Pacquiao surprised by quick KO of Hatton" CNN. 05-04-2009. Hinango 11-08-2016.
  15. "Tropical Depression Dante maintains strength" ABS-CBN News. 05-02-2009. Hinango 11-08-2016.
  16. "Typhoon Dante leaves 25 dead in Bicol" ABS-CBN News. 05-05-2009. Hinango 09-24-2016.
  17. "Brillante Mendoza named best director in Cannes" GMA News Online. 05-25-2009. Hinango 09-27-2016.
  18. "Filipino team finalists in global video "democracy" film" Online Filipino News. 05-28-2009. Hinango 09-27-2016.
  19. "Cancer cells have spread to Cory's other organs - Noynoy" GMA News Online. 07-27-2009. Hinango 11-08-2016.
  20. 20.0 20.1 "Aquino, heroine of Philippine people power, dies" Reuters. 07-31-2009. Hinango 11-08-2016.
  21. "Death toll in Philippine floods hits 50: radio, TV" Agence France-Presse. 09-26-2009. Hinango 11-11-2016.
  22. "Dozens dead in Philippine floods" BBC News. 09-26-2009. Hinango 11-11-2016.
  23. "Irish priest freed in Philippines" BBC News. 11-11-2009. Hinango 11-11-2016.
  24. "Pacquiao claims stunning victory" BBC. 11-15-2009. Hinango 11-11-2016.
  25. "Pushcart educator named CNN Hero of the Year" CNN. 11-22-2009. Hinango 11-11-2016.
  26. "Pushcart classes help break gang chain" CNN. 03-05-2009. Hinango 09-27-2016.
  27. "21 Reported Dead and 22 Missing in Mass Kidnapping Linked to Philippine Election" The New York Times. 11-23-2009. Hinango 11-11-2016.
  28. "Timeline: Maguindanao Massacre" Philippine Daily Inquirer. 11-23-2013. Hinango 11-14-2016.
  29. "(UPDATE) Maguindanao massacre toll rises to 46" ABS-CBN News. 11-24-2009. Hinango 11-11-2016.
  30. "Philippines 'poll-related' deaths reach 57" BBC News. 11-25-2009. Hinango 11-11-2016.
  31. "(UPDATE 2) Maguindanao massacre death toll reaches 52" ABS-CBN News. 11-25-2009. Hinango 11-11-2016.
  32. "Maguindanao massacre death toll now at 52 – police" GMA News Online. 11-25-2009. Hinango 11-11-2016.
  33. "Police name Ampatuan Jr. as top suspect in massacre" ABS-CBN News. 11-25-2009. Hinango 11-11-2016.
  34. "Republic Act 9723" Senate of the Philippines. 10-15-2009. Hinango 11-12-2016.
  35. "Philippines charges massacre suspect with murder" Reuters. 11-26-2009. Hinango 11-11-2016.
  36. "MILF denies Ampatuan's claims" ABS-CBN News. 11-27-2009. Hinango 11-11-2016.
  37. "(UPDATE 2) Arroyo to run for Congress" ABS-CBN News. 11-30-2009. Hinango 11-11-2016.
  38. "Greek tanker with 16 Pinoys hijacked" ABS-CBN News. 12-01-2009. Hinango 11-11-2016.
  39. "Philippine troops raid homes of massacre suspects" The Associated Press. 12-04-2009. Hinango 11-11-2016.
  40. "Big arms cache near Ampatuan mansions unearthed" ABS-CBN News. 12-03-2009. Hinango 11-11-2016.
  41. "Martial law in Philippine province" Al Jazeera English. 12-05-2009. Hinango 11-11-2016.
  42. "From backhoe to chainsaw: Probe set for 200 more murders in Maguindanao" GMA News. 12-09-2009. Hinango 11-11-2016.
  43. "Convoy ambushed near Philippine massacre site" CNN. 12-10-2009. Hinango 11-11-2016.
  44. "Nine more hostages freed in Philippines" CNN. 12-11-2009. Hinango 11-11-2016.
  45. "Martial law in Maguindanao to be lifted 9 p.m., Saturday" GMA News. 12-12-2009. Hinango 11-11-2016.
  46. "Philippines lifts martial law in 'massacre' province" BBC News. 12-12-2009. Hinango 11-11-2016.
  47. "S Philippines grapples with crisis after crisis" The Associated Press. 12-14-2009. Hinango 11-11-2016.
  48. "Remaining 45 Philippines hostages released" CNN. 12-13-2009. Hinango 11-11-2016.
  49. "20,000 Evacuated as Philippine Volcano Oozes Lava" Fox News. 12-15-2009. Hinango 11-11-2016.
  50. "Philippine volcano Mount Mayon 'still a danger'" BBC News. 12-17-2009. Hinango 11-11-2016.
  51. "Somali pirates release 14 Filipino seafarers - DFA" GMA News. 12-18-2009. Hinango 11-11-2016.
  52. "14 Filipino seamen freed by Somali pirates" Xinhua English. 12-18-2009. Hinango 11-11-2016.
  53. "Major volcanic eruption feared in Philippines" The Associated Press. 12-20-2009. Hinango 11-11-2016.
  54. "Oposa, Antonio Jr." The Ramon Magsaysay Award Foundation. Hinango 09-27-2016.
  55. "The youngest gun in the west: Miko Andres, aged six" The Telegraph. Hinango 09-27-2016.
  56. "Rustom Padilla is now Bebe Gandanghari" GMA News. 01-18-2009. Hinango 09-27-2016.
  57. "Death of Philippine Showbiz Icons: Actors and Musicians Who Have Gone Too Soon" WOWBatangas.com. 09-20-2011. Hinango 10-18-2016.
  58. "Famous People & Colorectal Cancer" Cancer Survivors Network. 10-20-2010. Hinango 10-18-2016.
  59. "PiNaysaAmerika: Celebrities who died in 2010-Philippines" 12-30-2010. Hinango 10-18-2016.