Simbahang Katolika Romana

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Simbahang Romano Katoliko)
Jump to navigation Jump to search
Simbahang Katolika
0 Basilique Saint-Pierre - Rome (2).JPG
Basilika ni San Pedro, Lungsod ng Vaticano
Klasipikasyon Katoliko
Oryentasyon Kristiyanismo
Teolohiya Teolohiyang katoliko
Politiyo Episkopal
Pinuno Papa Francisco
Nagtatag Hesukristo, ayon sa sagradong tradisyon
Lugar ng Pagtatag Unang siglo
Herusalem, Imperyong Romano
Bilang ng Miyembro 1.313 bilyon (2017)
Bilang ng Ministro
Opisyal na Sayt Holy See

Ang Simbahang Katolika o Simbahang Katolika Romana, Iglesya Katolika ay ang pinakamalaking Kristiyanong simbahan na may humigit-kumulang 1.3 bilyong nabautismuhang Katoliko. Bilang pinakamatanda at pinakamalaking internasyonal na institusyon na patuloy na gumagana sa buong daigdig, ito ay gumanap ng isang prominenteng papel sa kasaysayan at pag-unlad ng Kanlurang sibilisasyon. Ang simbahan ay pinamumunuan ng Obispo ng Roma, na kilala bilang ang Santo Papa. Ang gitnang pamamahala nito, ang Banal na Luklukan, ay nasa Lungsod ng Vaticano, isang teritoryo sa loob ng lungsod ng Roma sa Italya.

Ang mga paniniwalang Kristiyano ng Katolisismo ay batay sa Kredong Niceno. Itinuturo ng Simbahang Katolika na ito ay ang Iisang, Banal, na Laganap at Apostolikong Simbahan na itinatag ni Hesukristo sa kanyang Dakilang Komisyon, na ang mga obispo nito ay mga kahalili ng mga apostol ni Cristo, at ang papa ay ang kahalili kay San Pedro na kung saan ipinagkaloob ang primarya sa mga apostol ni Jesucristo. Ipinapanatili nito na nagsasagawa ito ng orihinal na pananampalatayang Kristiyano, na napapanatili ang di-pagkakamali, na ipinasa ng sagradong tradisyon. Ang Latinong Simbahan, at ang dalawampu't tatlong mga Silanganing Simbahang Katoliko, at mga institusyon tulad ng mga mendikanong orden, nakapaloob na mga monastikong orden at pangatlong utos na sumasalamin sa iba't ibang mga teolohiko at espiritwal na mga pagpapaliwanag sa simbahan.

Sa pitong sakramento nito, ang Eukaristiya ang pangunahing, na ipinagdiwang ng liturhiko sa Misa. Itinuturo ng simbahan na sa pamamagitan ng pag-aalay ng isang pari ang tinapay at alak ay naging katawan at dugo ni Cristo. Ang Birheng Maria ay pinipintuho sa Simbahang Katoliko bilang Ina ng Diyos at Reyna ng Langit, pinarangalan sa mga dogma at debosyon. Kasama sa turo nito ang Banal na Awa, pagpapakabanal sa pamamagitan ng pananampalataya at pag-e-ebanghelyo ng Ebanghelyo pati na rin ang pagtuturo sa lipunan ng Katoliko, na binibigyang diin ang kusang suporta para sa mga maysakit, mahihirap, at nagdurusa sa pamamagitan ng korporasyon at espirituwal na mga gawa ng awa. Ang Simbahang Katoliko ay ang pinakamalaking tagapagbigay ng hindi pang-gobyerno na edukasyon at pangangalaga sa kalusugan sa buong mundo.

Naimpluwensyahan ng Simbahang Katoliko ang pilosopiya, kultura, sining, at agham. Ang mga Katoliko ay naninirahan sa buong mundo sa pamamagitan ng mga misyon, diaspora, at mga pagbabagong-loob. Mula noong ika-20 siglo, ang karamihan ay naninirahan sa timog na hemisphere dahil sa sekularisasyon sa Europa, at nadagdagan ang pag-uusig sa Gitnang Silangan.

Ang Simbahang Katoliko ay nagbahagi ng pakikipag-ugnayan sa Silanganing Simbahang Ortodokso hanggang sa East-West Schism noong 1054, na pinagtatalunan lalo na ang awtoridad ng Santo Papa. Bago ang Konseho ng Efeso noong AD 431 ang Simbahan ng Silangan ay nakibahagi din sa pakikipag-ugnay na ito, tulad ng ginawa ng mga Oryental na Simbahang Ortodokso bago ang Konseho ng Chalcedon noong AD 451, lahat ay naghihiwalay lalo na sa mga pagkakaiba-iba sa Kristolohiya.

Pangalan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang unang paggamit ng salitang "Simbahang Katoliko" (literal na nangangahulugang "unibersal na simbahan") ay sa pamamagitan ng isang ama ng simbahan na si San Ignacio ng Antioquia sa kanyang Sulat sa mga Esmirniotas (c. 110 AD). Si San Ignacio ng Antioquia ay naiugnay din sa pinakaunang naitala na paggamit ng salitang "Kristiyanismo" (Griyego: Χριστιανισμός) (sa Catalan) 100 A.D. Namatay siya sa Roma, kasama ang kanyang mga labi na matatagpuan sa Basilica ng San Clemente al Laterano.

Katoliko (mula sa Griyego: κακολικός, romanisido: katholikos, lit. 'universal') ay unang ginamit upang mailarawan ang simbahan noong unang bahagi ng ika-2 siglo. Ang unang kilalang paggamit ng pariralang "ang simbahang katoliko" (καθολιἐκκλησί ἐκκλησία he katholike ekklesia) ay naganap sa liham na isinulat noong 110 AD mula kay San Ignacio ng Antioquia hanggang sa mga Smyrnaean. Sa Katekitikong Panayam (c. 350) ni San Cirilo ng Jerusalem, ang pangalang "Simbahang Katoliko" ay ginamit upang makilala ito sa ibang mga pangkat na tinawag din ang kanilang sarili na "ang simbahan" o "ang iglesya". Ang paniwala na "Katoliko" ay lalong binigyang diin sa edisyon na De fide Catolica na inisyu noong 380 ni Teodosio I, ang huling emperador na namuno sa kapwa sa silangan at mga kanlurang haligi ng Imperyong Romano, noong itinatag ang simbahan ng estado ng Roma.

Dahil sa East-West Schism ng 1054, kinuha ng Silangang Simbahan ang pang-uri na "Ortodokso" bilang natatanging epitito nito (gayunpaman, ang opisyal na pangalan nito ay patuloy na "Simbahang Katoliko Ortodokso") at ang Kanlurang Simbahan sa pakikipag-ugnay sa Banal na Luklukan ay kinuha ang "Katoliko", na pinapanatili ang paglalarawan din pagkatapos ng Repormasyong Protestante ng ika-16 na siglo, nang ang mga tumigil sa pakikipag-isa ay kilala bilang "Protestante".

Habang ang "Simbahang Romano" ay ginamit upang mailarawan ang Diyosesis ng Roma mula noong Pagbagsak ng Kanlurang Imperyong Romano at sa Mga Siglong Panggitna (ika-6-ika-10 siglo), ang "Simbahang Katoliko Romano" ay inilapat sa buong simbahan sa wikang Ingles (Roman Catholic Church) mula noong Repormasyong Protestante sa huling bahagi ng ika-16 na siglo. Ang "Romano Katoliko" ay paminsan-minsan ay lumitaw din sa mga dokumento na ginawa pareho ng Banal na Luklukan, kapansin-pansin na inilalapat sa ilang mga pambansang kumperensya ng episcopal, at mga lokal na dioseses.

Ang pangalang "Simbahang Katoliko" para sa buong simbahan ay ginamit sa Katesismo ng Simbahang Katoliko (1990) at ng Kodigo ng Kanong Batas (1983). Ang mga pangalang "Simbahang Katoliko" at "Simbahang Romano" ay ginagamit din sa mga dokumento ng Ikalawang Konsilyong Vaticano (1962–1965), ang Unang Konsilyong Vaticano(1869–1870), ang Konseho ng Trent (1545 -1563), at maraming iba pang mga opisyal na dokumento.

Doktrina[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang doktrinang Katoliko ay umunlad sa mga siglo, na sumasalamin sa mga direktang turo ng mga unang Kristiyano, pormal na kahulugan ng hereriko at ortodoksong paniniwala ng mga konseho na ekumenikal at sa mga bulang papal, at teolohikal na debate ng mga iskolar. Naniniwala ang simbahan na ito ay patuloy na ginagabayan ng Espiritu Santo dahil nakakakilala ito ng mga bagong teolohiko na isyu at protektado nang walang pagkakasala mula sa pagkahulog sa pagkakamali sa doktrina kapag naabot ang isang matatag na desisyon sa isang isyu.

Itinuturo nito na ang paghahayag ay may isang pangkaraniwang mapagkukunan, Diyos, at dalawang magkakaibang mga mode ng paghahatid: Sagradong Banal na Kasulatan at Sagradong Tradisyon, at na ito ay tunay na binibigyang kahulugan ng Mahisterio. Ang Banal na Kasulatan ay binubuo ng 73 mga aklat ng Bibliyang Katoliko, na binubuo ng 46 Lumang Tipan at 27 mga sulat sa Bagong Tipan. Ang sagradong tradisyon ay binubuo ng mga katuruang pinaniniwalaan ng simbahan na naibigay mula pa noong panahon ng mga Apostol. Sagradong Banal na Kasulatan at Sagradong Tradisyon ay kolektibong kilala bilang "deposito ng pananampalataya" (depositum fidei sa Latin). Ang mga ito ay binibigyang kahulugan ng Mahisterio (mula sa magister, Latin para sa "guro"), awtoridad ng pagtuturo ng simbahan, na isinasagawa ng papa at ng College of Obispo na kaisa sa papa, ang obispo ng Roma. [93] Ang doktrinang Katoliko ay binuong buod sa Katesismo ng Simbahang Katoliko, na inilathala ng Banal na Luklukan.

Kalikasan ng Diyos[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Trinidad
Santisima Trinidad ni Francesco Cairo (1607–1665)

Pinanghahawakan ng Simbahang Katolika na mayroong isang walang hanggang Diyos, na umiiral bilang isang perichoresis ("mutual indwelling") ng tatlong hypostases, o "mga persona": Diyos Ama; Diyos Anak; at ang Diyos Espiritu Santo, na sama-sama ay tinawag na "Banal na Trinidad".

Naniniwala ang mga Katoliko na si Hesukristo ang "Pangalawang Persona" ng Trinidad, Diyos Anak. Sa isang kaganapan na kilala bilang Pagkakatawang-tao, sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Espiritu Santo, ang Diyos ay nagkakaisa sa kalikasan ng tao sa pamamagitan ng paglilihi ni Kristo sa sinapupunan ng Mahal na Birheng Maria. Samakatuwid, si Kristo ay nauunawaan bilang parehong ganap na banal at ganap na tao, kabilang ang pagkakaroon ng isang kaluluwa ng tao. Itinuturo na ang misyon ni Kristo sa mundo ay kasama ang pagbibigay sa mga tao ng kanyang mga turo at pagbibigay ng kanyang halimbawa para sa kanila na sundin tulad ng naitala sa apat na Ebanghelyo. Si Hesus ay pinaniniwalaang nanatiling walang kasalanan habang nasa lupa, at pinayagan ang kanyang sarili na hindi makatarungang isagawa sa pamamagitan ng pagpapako sa krus, bilang sakripisyo ng kanyang sarili upang mapagkasundo ang sangkatauhan sa Diyos; ang pagkakasundo na ito ay kilala bilang ang Pascual na Misteryo. Ang salitang Greek na "Kristo" at ang Hebreong "Mesiyas" ay parehong nangangahulugang "pinahiranng isa", na tumutukoy sa paniniwala ng mga Kristiyano na ang pagkamatay at muling pagkabuhay ni Jesus ay ang katuparan ng mga mesiyas na mensahe ng Lumang Tipan.

Itinuturo ng Simbahang Katolika na dogmatiko na "ang Espiritu Santo ay magpapatuloy magpakailanman mula sa Ama at sa Anak, hindi mula sa dalawang prinsipyo ngunit mula sa isang solong prinsipyo". Itinataguyod nito na ang Ama, bilang "alituntunin na walang prinsipyo", ang unang pinagmulan ng Espiritu, ngunit din na siya, bilang Ama ng nag-iisang Anak, ay kasama ng Anak ang iisang prinsipyo kung saan nagpapatuloy ang Espiritu. Ang paniniwalang ito ay ipinahayag sa sugnay na Filioque na idinagdag sa Latin na bersyon ng Kredong Niceno ng 381 ngunit hindi kasama sa mga Griyego na bersyon ng kredo na ginamit sa Silangang Kristiyanismo.

Kalikasan ng simbahan o iglesya[baguhin | baguhin ang batayan]

Isang bintana ng isang simbahan na inilalarawan ang Basilika ni San Pedro sa Roma na nakapatong sa bato, na sanggunian sa Mateo 16:18

Itinuturo ng Simbahang Katolika na ito ang "isang tunay na simbahan", "ang pangkalahatang sakramento ng kaligtasan para sa lahi ng tao", at "ang isang tunay na relihiyon". Ayon sa Katesismo, ang Simbahang Katolika ay higit na inilarawan sa Kredong Niceno bilang "isang, banal,na laganap at apostolikong Simbahan o Iglesya." Ang mga ito ay kolektibong kilala bilang Apat na Markahan ng Simbahan. Itinuturo ng simbahan na ang tagapagtatag nito ay si Hesukristo. Ang Bagong Tipan ay nagtala ng maraming mga kaganapan na itinuturing na mahalaga sa pagtatatag ng Simbahang Katoliko, kasama na ang mga gawain at pagtuturo ni Hesus at ang pagtatalaga niya sa mga apostol bilang mga saksi sa kanyang ministeryo, pagdurusa, at pagkabuhay na mag-uli. Ang Dakilang Komisyon, pagkatapos ng kanyang muling pagkabuhay, ay nag-utos sa mga apostol na magpatuloy sa kanyang gawain. Ang pagdating ng Espiritu Santo sa mga apostol, sa isang kaganapan na kilala bilang Pentekostes, ay nakikita bilang simula ng pampublikong ministeryo ng Simbahang Katoliko. Itinuturo ng simbahan na ang lahat ng nararapat na itinalagang mga obispo ay may sunud-sunod na pagkakasunod-sunod mula sa mga apostol ni Kristo, na kilala bilang sunud-sunod ng mga apostol. Sa partikular, ang Obispo ng Roma (ang Santo Papa) ay itinuturing na kahalili kay apostol San Pedro, isang posisyon mula kung saan niya nakuha ang kanyang kataas-taasang kapangyarihan sa simbahan.

Ang paniniwalang Katoliko na ang simbahan ay "ang patuloy na pagkakaroon ng presensiya ni Hesus sa mundo" at ito lamang ang nagtataglay ng buong paraan ng kaligtasan. Sa pamamagitan ng pagnanasa (paghihirap) ni Kristo na humahantong sa pagpapako sa kanya tulad ng inilarawan sa mga Ebanghelyo, sinasabing si Kristo ay gumawa ng kanyang sarili sa isang Diyos sa Ama upang mapagkasundo ang sangkatauhan sa Diyos; ang patay, ang una sa maraming mga kapatid. Sa pamamagitan ng pakikipagkasundo sa Diyos at pagsunod sa mga salita at gawa ni Kristo, ang isang indibidwal ay maaaring makapasok sa Kaharian ng Diyos. Nakikita ng simbahan ang liturhiya at mga sakramento nito na nagpapatuloy ng mga biyayang nakamit sa pamamagitan ng sakripisyo ni Kristo upang palakasin ang pakikipag-ugnay sa isang tao kay Kristo at tulong sa pagtagumpayan ng kasalanan.

Huling Paghuhukom[baguhin | baguhin ang batayan]

Bago ang kanyang pagkabuhay na mag-uli mula sa kamatayan, binigyan ni Hesukristo ng kaligtasan ang mga kaluluwa sa pamamagitan ng pagababa niya sa Impiyerno. Larawan mula sa Vaux Passional, c. 1504

Itinuturo ng Simbahang Katolika na, kaagad pagkatapos ng kamatayan, ang kaluluwa ng bawat tao ay makakatanggap ng isang partikular na paghuhukom mula sa Diyos, batay sa kanilang mga kasalanan at kanilang kaugnayan kay Kristo. Ang pagtuturo na ito ay nagpapatotoo din sa ibang araw kung kailan si Kristo ay maupo sa pangkalahatang paghatol ng buong sangkatauhan. Ang pangwakas na paghatol, ayon sa turo ng simbahan, ay magtatapos sa kasaysayan ng tao at markahan ang simula ng bago at mas mahusay na langit at lupa na pinasiyahan ng Diyos sa katuwiran.

Depende sa paghatol na ibinigay kasunod ng kamatayan, pinaniniwalaan na ang isang kaluluwa ay maaaring pumasok sa isa sa tatlong estado ng buhay pagkatapos:

• Ang Langit ay isang estado ng walang hanggang pakikiisa sa kabanalan na likas ng Diyos, sa pamamagitan ng biyaya. Ito ay isang buhay na walang hanggan, kung saan ang kaluluwa ay nagmumuni-muni ng Diyos sa walang katapusang katapangan.

• Ang Purgatoryo ay isang pansamantalang kondisyon para sa paglilinis ng mga kaluluwa na, bagaman nakalaan para sa Langit, ay hindi ganap na natanggal mula sa kasalanan at sa gayon ay hindi makapasok agad sa Langit. Sa Purgatoryo, ang kaluluwa ay naghihirap, at nalinis at perpekto. Ang mga kaluluwa sa purgatoryo ay maaaring makatulong sa pag-abot sa langit sa pamamagitan ng mga dalangin ng matatapat sa mundo at sa pamamagitan ng pamamagitan ng mga banal.

Pagkapahamak: Sa wakas, ang mga nagpapatuloy na naninirahan sa isang estado ng mortal na kasalanan at hindi nagsisisi bago ang kamatayan ay nagpapasakop sa kanilang sarili sa impiyerno, isang walang hanggang paghihiwalay mula sa Diyos. Itinuturo ng simbahan na walang sinumang nahatulan sa impiyerno nang walang malayang nagpasya na tanggihan ang Diyos. Walang sinumang naunang itinalaga sa impyerno at walang makakapagpasiya nang may katiyakan na sinentensiyahan sa impiyerno. Itinuturo ng Katolisismo na sa pamamagitan ng awa ng Diyos ang isang tao ay maaaring magsisi sa anumang oras bago mamatay, maipaliwanag sa katotohanan ng pananampalatayang Katoliko, at sa gayon makakakuha ng kaligtasan. Ang ilang mga teologo sa Katoliko ay nag-isip na ang mga kaluluwa ng hindi nabautismuhan na mga sanggol at hindi mga Kristiyano na walang mortal na kasalanan ngunit ang namamatay sa orihinal na kasalanan ay itinalaga sa limbo, bagaman hindi ito isang opisyal na dogma ng simbahan.

Habang itinuturo ng Simbahang Katoliko na nag-iisa lamang ang nagtataglay ng buong paraan ng kaligtasan, kinikilala din nito na ang Banal na Espiritu ay maaaring gumamit ng mga pamayanang Kristiyano na nahiwalay mula sa kanyang sarili upang "itulak patungo sa pagkakaisa ng Katoliko" at "umaangkin at humantong patungo sa pagkakaisa. ang Simbahang Katoliko ", at sa gayon ay dinadala ang mga tao sa kaligtasan, dahil ang mga pinaghiwalay na komunidad na ito ay naglalaman ng ilang mga elemento ng wastong doktrina, kahit na may mga pagkakamali. Itinuturo nito na ang sinumang naligtas ay naligtas sa pamamagitan ng Simbahang Katoliko ngunit ang mga tao ay maaaring maligtas sa labas ng ordinaryong paraan na kilala bilang bautismo ng pagnanais, at sa pamamagitan ng bago ang bautismo (pre-baptismal) na pagkamartir, na kilala bilang binyag ng dugo, pati na rin kapag ang mga kundisyon na hindi nagapi ang kamangmangan ay naroroon, bagaman walang talo ang kamangmangan sa kanyang sarili ay hindi isang paraan ng kaligtasan.

Mga Santo at mga debosyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Santo
Ang mga Banal ni Fra Angelico (c. 1395–1455)

Ang isang santo (na kilala rin bilang isang banal) ay isang tao na kinikilala bilang pagkakaroon ng isang natatanging antas ng kabanalan o pagkakahawig o pagiging malapit sa Diyos, habang ang canonisasyon ay ang gawa kung saan idineklara ng isang Kristiyanong simbahan na ang isang tao ay namatay ay isang santo , kung saan ang pagpapahayag ng tao ay kasama sa "canon", o listahan, ng mga kinikilalang mga banal. Ang mga unang taong pinarangalan bilang mga santo ay ang mga martir. Ang mga banal na alamat ng kanilang pagkamatay ay itinuturing na mga pagpapatunay ng katotohanan ng kanilang pananampalataya kay Kristo. Gayunman, sa ika-apat na siglo, gayunpaman, ang "mga kompesor" - ang mga taong nagkumpisal ng kanilang pananampalataya.

Sa Simbahang Katoliko, kapwa sa Latino at mga Silangang Simbahang Katoliko, ang pagkilos ng canonisasyon ay inilaan sa Apostolikong Sede at naganap sa pagtatapos ng isang mahabang proseso na nangangailangan ng malawak na patunay na ang kandidato para sa canonisasyon ay nabuhay at namatay sa tulad ng isang halimbawa at banal na paraan na siya ay karapat-dapat na kilalanin bilang isang santo. Ang opisyal na pagkilala sa simbahan ng kabanalan ay nagpapahiwatig na ang taong ngayon ay nasa Langit at na maaaring siya ay hinawaran sa publiko at opisyal na binanggit sa liturhiya ng simbahan, kasama na ang Litaniya ng mga Banal. Pinapayagan ng canonisasyon ang unibersal na pagpintakasi sa mga santo sa liturhiya ng Ritong Romano; para sa pahintulot na parangalan lamang ang lokal, kinakailangan lamang ang biyatipikasyon.

Ang mga debosyon ay "panlabas na kasanayan ng pagiging banal" na hindi bahagi ng opisyal na liturhiya ng Simbahang Katoliko ngunit bahagi ng tanyag na espirituwal na kasanayan ng mga Katoliko. Kabilang dito ang iba't ibang mga kasanayan patungkol sa paggalang ng mga banal, lalo na ang pagpintakasi sa Birheng Maria. Ang iba pang mga debosyonal na kasanayan ay kinabibilangan ng mga Estasyon ng Krus, ang Banal na Puso ni Hesus, ang Banal na Mukha ni Hesus, ang iba`t ibang mga eskapolaryo, pasiyam sa iba't ibang mga santo, mga peregrino at mga debosyon sa Banal na Sakramento, at ang paggalang sa mga imaheng banal. Ang mga obispo sa Ikalawang Konsilyong Vaticano ay nagpapaalala sa mga Katoliko na "ang mga debosyon ay dapat na madala upang sila ay magkakasundo sa mga liturhikal na panahon, na naaayon sa sagradong liturhiya, ay nasa ilang mga pamamaraan na nagmula rito, at pinamunuan ang mga tao dito, dahil, sa katunayan , ang liturhiya sa pamamagitan ng napaka likas na katangian na higit pa sa higit sa alinman sa mga ito.

Birheng Maria[baguhin | baguhin ang batayan]

La Inmaculada Concepcion ni Antonio Carnicero (1748–1814), ang Mahal na Birheng Maria ay lubos na kinikilala sa Simbahang Katolika, at ipinahayag siya bilang Ina ng Diyos, wala sa orihinal na kasalanan at tagapamagitan.

Ang Mariolohiyang Katoliko ay tumatalakay sa mga doktrina at mga turo hinggil sa buhay ni Maria, ina ni Hesus, pati na rin ang pagpintakasi kay Maria ng mga tapat. Si Maria ay i-ginanap sa espesyal na pagsasaalang-alang, ipinahayag siya bilang Ina ng Diyos (Greek: Θεοτόκος, romanisado: Theotokos, lit. God-bearer), at naniniwala bilang dogma na nanatiling isang birhen sa buong buhay niya. Ang mga karagdagang turo ay kinabibilangan ng mga doktrina ng Kalinis-linisang Paglilihi (ang kanyang sariling paglilihi na walang mantsa ng orihinal na kasalanan) at ang Pag-aakyat sa Langit kay Maria (na ang kanyang katawan ay direktang ipinapalagay sa langit sa pagtatapos ng kanyang buhay). Parehong mga doktrina na ito ay tinukoy bilang hindi pagkakamali na dogma, ni Papa Pio IX noong 1854 at Papa Pio XII noong 1950 ayon sa pagkakabanggit, ngunit pagkatapos lamang ng pagkonsulta sa mga obispong Katoliko sa buong mundo upang matiyak na ito ay isang paniniwalang Katoliko.

Ang mga debosyon kay Maria ay bahagi ng banal na gawain ng mga Katoliko ngunit naiiba sa pagsamba sa Diyos. Kasama sa mga kasanayan ang mga panalangin at ang sining, musika, at arkitekturang Marian. Maraming mga liturikal na pista ng Marian ang ipinagdiwang sa buong Taon ng Simbahan at siya ay pinarangalan ng maraming mga pamagat tulad ng Reyna ng Langit. Tinawag siya ni Papa Pablo VI na Ina ng Simbahan sapagkat, sa pamamagitan ng pagsilang kay Kristo, itinuturing siyang espirituwal na ina sa bawat miyembro ng Katawan ni Kristo. Dahil sa kanyang maimpluwensyang papel sa buhay ni Hesus, ang mga dalangin at debosyon tulad ng Aba Ginoong Maria, Rosaryo, Salve Regina at ang Memorare ay karaniwang mga kasanayan ng mga Katoliko. Ang pagpunta sa mga lokasyon na kung saan maraming mga pagpapakita ni Maria na kinumpirma ng simbahan, tulad ng Lourdes, Fátima, at Guadalupe, ay sikat ding debosyong Katoliko.

Mga Sakramento[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Sakramento
Ang Pitong Sakramento ni Rogier van den Wayder, c. 1448

Itinuturo ng Simbahang Katolika na ipinagkatiwala ni Kristo ang pitong sakramento sa simbahan. Ang bilang at katangian ng mga sakramento ay tinukoy ng ilang mga konseho ng ekumenikal, na pinakahuli sa Konseho ng Trent. Ito ay ang Bautismo, Kumpil, ang Eukaristiya, Kumpisal, Extremauncion (isa sa mga "Huling Rito"), Banal na Orden, at ang Banal na Matrimonya. Ang mga sakramento ay mga nakikitang ritwal na nakikita ng mga Katoliko bilang mga palatandaan ng pagkakaroon ng prisensiya ng Diyos at mabisang mga daluyan ng biyaya ng Diyos sa lahat ng mga tumanggap sa kanila ng wastong disposisyon (ex opere operato). Ang Katesismo ng Simbahang Katoliko ay kinakategorya ang mga sakramento sa tatlong pangkat, ang "sakramento ng pagsisimula ng Kristiyano", "mga sakramento ng pagpapagaling" at "mga sakramento sa paglilingkod ng komunyon at misyon ng matatapat". Ang mga pangkat na ito ay malawak na sumasalamin sa mga yugto ng likas at espirituwal na buhay ng mga tao na ang bawat sakramento ay inilaan upang maglingkod.

Sa liturhiya ng Bagong Tipan ang bawat kilos na liturhiya, lalo na ang pagdiriwang ng Eukaristiya at mga sakramento, ay isang engkwentro sa pagitan ni Kristo at ng Simbahan. Ang pagtitipon ng liturgiya ay nakukuha ang pagkakaisa mula sa "komunyon ng Espiritu Santo" na tumitipon sa mga anak ng Diyos sa iisang Katawan ni Cristo. Ang pagpupulong na ito ay lumilipas sa lahi, kultura, panlipunan — sa katunayan, lahat ng mga ugnayan ng tao. (1097)

Ayon sa doktrina ng simbahan, ang mga sakramento ng simbahan ay nangangailangan ng wastong porma, bagay, at hangarin na maging wastong ipagdiwang. Bilang karagdagan, ang Mga Batas Canon para sa parehong Simbahang Latino at ang Simbahang Katolikong Silangan ay namamahala na maaaring ligal na ipagdiwang ang ilang mga sakramento, pati na rin ang mahigpit na mga patakaran tungkol sa kung sino ang maaaring makatanggap ng mga sakramento. Kapansin-pansin, dahil itinuturo ng simbahan na si Kristo ay naroroon sa Eukaristiya, yaong mga may kamalayan na nasa isang estado ng mortal na kasalanan ay ipinagbabawal na tumanggap ng sakramento hanggang sa natanggap nila ang kapatawaran sa pamamagitan ng sakramento ng Kumpisal. Ang mga Katoliko ay karaniwang obligadong umiwas sa pagkain nang hindi bababa sa isang oras bago matanggap ang sakramento. Ang mga hindi Katoliko ay karaniwang ipinagbabawal mula sa pagtanggap ng Eukaristiya

Ang mga Katoliko, kahit na nasa panganib sila ng kamatayan at hindi makalapit sa isang ministrong Katoliko, ay maaaring hindi humiling ng mga sakramento ng Eukaristiya, pagsisisi o pagpapahid sa mga maysakit mula sa isang tao, tulad ng isang ministrong Protestante, na hindi kilalang wastong inordenahan alinsunod sa pagtuturo ng Katoliko sa pag-orden. Sa katulad na paraan, kahit na sa labis na pangangailangan at kagila-gilalas na pangangailangan, ang mga ministrong Katoliko ay maaaring hindi mangangasiwa ng mga sakrament na ito sa mga hindi nagpapakita ng pananalig ng Katoliko sa sakramento. Kaugnay ng mga simbahan ng Silangang Kristiyanismo hindi pakikipag-ugnay sa Banal na Luklukan, ang Simbahang Katoliko ay hindi gaanong mahigpit, na nagpapahayag na "isang tiyak na pakikipag-isa sa sakristan, at gayon din sa Eukaristiya, binigyan ng angkop na mga pangyayari at pag-apruba ng awtoridad ng Simbahan, ay hindi posible lamang ngunit hinihikayat.

Panimulang sakramento[baguhin | baguhin ang batayan]

Bautismo[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Bautsimo
Ang pagbabautismo kay San Agustin, Benozzo Gozzoli (1420–1497)

Sa pagtingin ng Simbahang Katoliko, ang Bautismo ang una sa tatlong sakramento ng pagsisimula bilang isang Kristiyano. Ito ay naghuhugas ng lahat ng mga kasalanan, parehong orihinal na kasalanan at personal na aktwal na mga kasalanan. Ginagawa nitong isang miyembro ng simbahan. Bilang isang nakapagbigay na regalo ng Diyos na hindi nangangailangan ng karapat-dapat sa bahagi ng taong nabinyagan, ipinagkaloob ito kahit sa mga bata, na, kahit na wala silang personal na mga kasalanan, kailangan ito dahil sa orihinal na kasalanan. Kung ang isang bagong panganak na bata ay nasa panganib na mamatay, kahit sino — maging isang doktor, nars, o isang magulang — ay maaaring magbautismo sa bata. Ang bautismo ay minarkahan ang isang tao nang permanente at hindi na ito maaaring ulitin.

Kumpil[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Kumpil
Ang Pitong Sakramento, ni Rogier van der Weyden, na naglalarawan sa isang obispo ng Simbahang Latino na nangangangasiwa ng kumpil noong ika-14 na siglo

Ang tingin ng Simbahang Katoliko na ang sakramento ng kumpil ay kinakailangan upang makumpleto ang biyaya na ibinigay sa bautismo o binyag. Kapag ang mga may sapat na gulang ay nabautismuhan, ang pagkumpirma ay karaniwang bibigyan kaagad pagkatapos, isang kasanayan na sinundan kahit sa mga bagong binyag na sanggol sa mga Simbahang Katolikong Silangan. Sa Kanlurang kumpirmasyon ng mga bata ay naantala hanggang sa sila ay may sapat na gulang upang maunawaan o sa pagpapasya ng obispo. Sa Kanlurang Kristiyanismo, lalo na ang Katolisismo, ang sakramento ay tinawag na kumpil o kumpirmasyon, sapagkat kinukumpirma at pinalakas nito ang biyaya ng bautismo; sa Mga Simbahan sa Silangan, ito ay tinatawag na chrismation, sapagkat ang mahahalagang ritwal ay ang pagdidihog sa mga taong may krisma, isang halo ng olibang langis at ilang mga pabangong sangkap, karaniwang balsamo, na binidisyonan ng isang obispo. Ang mga tumatanggap ng kumpil ay dapat nasa estado ng biyaya, na para sa mga taong umabot sa edad ng katwiran ay nangangahulugan na dapat silang linisin muna sa espirituwal sa pamamagitan ng sakramento ng Kumpisal; dapat din silang magkaroon ng hangarin na makatanggap ng sakramento, at maging handa na ipakita sa kanilang buhay na sila ay mga Kristiyano.

Eukaristiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Eukaristiya
Ang pagdiriwang ng Eukaristiya

Para sa mga Katoliko, ang Eukaristiya ay ang sakramento na nakapagkukumpleto sa pagsismula bilang Kristiyano. Ito ay inilarawan bilang "ang pinagkukunan at ang tuktok ng buhay Kristiyano". Ang seremonya kung saan unang natatanggap ng isang Katoliko ang Eukaristiya ay kilala bilang ang Unang Komunyon.

Ang pagdiriwang ng Eukaristiya, na tinawag din na misa o Banal na liturhiya, ay may kasamang mga panalangin at pagbabasa sa banal na kasulatan, pati na rin isang alay ng tinapay at alak, na dinala sa dambana o altar at kinonsagra ng pari upang maging katawan at dugo ni Hesukristo, isang pagbabago na tinawag na transubstantiation. Ang mga salita ng pag-aalay ay sumasalamin sa mga salitang binanggit ni Hesus sa Huling Hapunan, kung saan inalok ni Kristo ang kanyang katawan at dugo sa kanyang mga Apostol noong gabing bago siya ipinako sa krus. Ang sakramento ay naglalarawan sa sakrpisyo ni Hesus sa krus, at ipnagpatuloy nito. Ang kamatayan at pagkabuhay na mag muli ni Kristo ay nagbibigay ng biyaya sa pamamagitan ng sakramento na pinag-iisa ang mga mananampalataya kay Kristo, nagpapatawad sa kasalanan, at mag aagapay ng tulong laban sa paggawa ng kasalanang moral (kahit na ang mortal na kasalanan mismo ay pinatawad sa pamamagitan ng sakramento ng Kumpisal).

Mga Sakramento ng pagpapagaling[baguhin | baguhin ang batayan]

Kumpisal[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Kumpisal
La confessione ni Giuseppe Molteni, na naglalarawan sa isang babaeng nagsisisi na nagkukumpisal ng mga kasalanan sa isang paring kompesor

Ang Sakramento ng Kumpisal ay umiiral para sa pagbabalik-loob ng mga tao, pagkatapos ng binyag, ay nahiwalay kay Kristo sa pamamagitan ng kasalanan. Ang mahalaga sa sakramentong ito ay kapwa sa pamamagitan ng iaang makasalanan (pagsusuri ng budhi, paghihinuha sa pagpapasiya na hindi na muling magkasala, pagkumpisal sa isang pari, at pagganap ng ilang kilos upang ayusin ang pinsala na sanhi ng kasalanan) at ng pari (pagpapasiya ng kilos ng pagpapahiwatig na isasagawa at pagpapatawad). Ang mga malubhang kasalanan (mortal na mga kasalanan) ay dapat i-kumpisal kahit manlang isang beses sa isang taob at bago tumanggap ng Banal na Komunyon, inirerekomenda din ang pag-kukunpisal ng mga kasalanang binyal. Ang pari ay nakasalalay sa ilalim ng pinakamahirap na parusa upang mapanatili ang "selyo ng kumpisal", ganap na lihim tungkol sa anumang mga kasalanan na ipinahayag sa kanya sa pangungumpisal.

Pagpapahid sa may sakit[baguhin | baguhin ang batayan]

"Extremauncion" parte ng Pitong Sakramento ni Rogier va den Wayder

Ang krisma ay ginagamit lamang para sa tatlong sakramento na hindi maaaring paulit-ulit, isang iba't ibang langis ang ginagamit ng isang pari o obispo upang basbasan ang isang mananampalataya, dahil sa sakit o katandaan, na nagsisimula na sa panganib ng kamatayan. Ang sakramentong ito, na kilala bilang Pagapapahif ng may Sakit o Extremauncion, ay pinaniniwalaan na nagbibigay ng ginhawa, kapayapaan, lakas ng loob at, kung ang taong may sakit ay hindi makagawa ng isang pagtatapat, maging ang kapatawaran ng mga kasalanan.

Ang sakramento ay tinutukoy din bilang Unccion, at sa nakaraan bilang Extremauncion at ito ay isa sa tatlong sakramento na bumubuo ng huling ritwal, kasama ang Kumpisal at Viaticum (Eukaristiya).

Mga sakramento sa serbisyo ng komunyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Ayon sa Katesismo, mayroong dalawang sakramento ng pakikipag-isa na nakatuon patungo sa kaligtasan ng iba: pagkasaserdote at pag-aasawa. Sa loob ng pangkalahatang bokasyon upang maging isang Kristiyano, ang dalawang sakramento na ito ay "nag-alay sa tiyak na misyon o bokasyon sa gitna ng mga tao ng Diyos. Ang mga kalalakihan ay tumatanggap ng mga banal na utos na pakainin ang Simbahan sa pamamagitan ng salita at biyaya. Ang mga asawa ay mag-asawa upang ang kanilang pag-ibig ay maaaring mapatibay sa tuparin ang mga tungkulin ng kanilang estado ”. (1535)

Banal na Orden[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang pag-oordina ng isang obispo sa isang diakono sa pagpapari

Ang sakramento ng mga Banal na Orden ay nag-alay sa ilang mga Kristiyano upang maglingkod sa buong simbahan bilang mga miyembro ng tatlong antas o utos: pagkaobispo (obispo), pagkapari (pari) at pagkadiakono (diakono). Tinukoy ng simbahan ang mga patakaran sa kung sino ang maaaring maordinahan sa klero. Ang mga kalalakihan na nakapag-asawa ay maaaring maorden sa ilang mga simbahan sa Silangang Katoliko sa karamihan ng mga bansa, at mga personal na ordinaryo at maaaring maging mga diakono kahit sa Kanlurang Simbahan. Ngunit pagkatapos na maging isang paring Katoliko, ang isang tao ay maaaring hindi magpakasal maliban kung siya ay nakipagugnayab

Ang lahat ng mga saserdote, maging mga diakono, pari o obispo, ay maaaring mangaral, magturo, magbautismo, magkasal sa pagsaksi at magsasagawa ng libing liturhiya. Ang mga obispo at pari lamang ang maaaring mangasiwa ng mga sakramento ng Eukaristiya, Kumpisal at Pagpapahid sa may Sakit. Ang mga obispo lamang ang maaaring mangasiwa ng sakramento ng mga Banal na Orden, na nag-ordina sa isang tao sa pagkasaserdote.

Matromonya o Kasal[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Kasalan
Ang Kasal ni Guido Rosati

Itinuturo ng Simbahang Katolika na ang kasal ay isang sosyal at espiritwal na buklod sa pagitan ng isang lalaki at isang babae, at ito lang ang naangkop na paraan para sa pagtatalik; ayon sa mga turong Katoliko tungkol sa sekswal na moralidad, ito lamang ang angkop na konteksto para sa sekswal na aktibidad. Ang isang Katolikong kasal, o anumang kasal sa pagitan ng mga nabautismuhan na indibidwal ng anumang Kristiyanong denominasyon, ay tiningnan bilang isang sakramento. Ang isang sakramentong kasal, na naganap na, ay hindi maaaring maglaho maliban sa kamatayan. Bilang karagdagan, ang simbahan ay nagtatakda ng mga tiyak na patakaran at kaugalian, na kilala bilang pormang kanonikal, na dapat sundin ng mga Katoliko.

Hindi kinikilala ng simbahan ang diborsyo bilang pagtatapos ng isang wastong pag-aasawa at pinapayagan lamang ang pagkilala sa estado na hiwalayan lamang bilang isang paraan upang maprotektahan ang pag-aari at kagalingan ng mga asawa at sinumang mga anak. Gayunpaman, ang pagsasaalang-alang sa mga partikular na kaso ng husay ng eklesiyastikong tribunal ay maaaring humantong sa pagpapahayag ng kawalang-bisa ng isang kasal, isang deklarasyon na karaniwang tinutukoy bilang isang annulment. Ang pag-aasawa pagkatapos ng isang diborsyo ay hindi pinapayagan maliban kung ang paunang pag-aasawa ay ipinahayag na walang bisa.

Liturhiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

Maling banggit (Ang tatak na <ref> na binigyang kahulugan sa <references> ay may katangiang pampangkat na "" na hindi lumilitawa sa naunang teksto.); $2

Maling banggit (Ang tatak na <ref> na binigyang kahulugan sa <references> ay may katangiang pampangkat na "" na hindi lumilitawa sa naunang teksto.); $2