Pumunta sa nilalaman

Tuguegarao

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Tuguegarao, Cagayan)
Tuguegarao
Bahaging Lungsod
Lungsod ng Tuguegarao
Panoramang urbano ng Tuguegarao
Panoramang urbano ng Tuguegarao
Palayaw: 
Booming City of the North[1]
Cagayan Valley's Finest City
The Premier Ibanag City, the Center of Excellence in Education, Commerce and Culture in Northeastern Philippines[2][3]
Heat City of the Philippines
Mapa ng Cagayan na nagpapakita sa lokasyon ng Tuguegarao
Mapa ng Cagayan na nagpapakita sa lokasyon ng Tuguegarao
Tuguegarao is located in Pilipinas
Tuguegarao
Tuguegarao
Lokasyon sa loob ng Pilipinas
Mga koordinado: 17°36′48″N 121°43′49″E / 17.6133°N 121.7303°E / 17.6133; 121.7303
Bansa Philippines
RehiyonLambak ng Cagayan (Rehiyong II)
LalawiganCagayan
DistritoIkatlong Distrito
TownshipMayo 9, 1604
Patronal Feast DayAgosto 17
Pagiging lungsodDisyembre 18, 1999
Mga barangay49
Pamahalaan
 • UriAlkalde–sanggunian
 • Punong-lungsodBienvenido De Guzman, II
 • Pangalawang punong-lungsodDanilo L. Baccay
 • Sangguniang panlungsod
Lawak
 • Kabuuan144.80 km2 (55.91 milya kuwadrado)
Populasyon
 (2024)
 • Kabuuan153,502
 • Kapal167,297/km2 (433,300/milya kuwadrado)
Tawag sa tagalugarTuguegaraoeño (lalake)
Tuguegararoeña (babae)
Sona ng orasUTC+8 (PST)
Kodigong Postal
3500
IDD : area code +63 (0)78
Income classika-3 klase ng kita ng lungsod
Kita₱707,365,303.60 (2016)[6]
Websayttuguegaraocity.gov.ph

Tuguegarao, sa opisyal ay Lungsod ng Tuguegarao (Ybanag: Siudad nat Tuguegarao; Itawit: Siudad yo Tuguegarao; Ilokano: Siudad ti Tuguegarao;), ay isang 2nd-class component na lungsod sa loob ng Pilipinas. Ito ang nagsisilbing kapital ng probinsyang Cagayan, at sentro ng rehiyonal at pang-karunungan ng Cagayan Valley Region (Rehiyon ng Lambak ng Cagayan). Isang mahalagang lunsurang urban sa hilagat-silangang Luzon at pangunahing sentro ng pagsulong, ito rin ay isa sa mga pinakamabilis na lumalagong siyudad sa Pilipinas. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 167,297 sa may 37,896 na kabahayan.

Dito makikita ang mga unibersidad na malalaki sa Rehiyong 2 at karamihan ng mga mamayan ng Kalinga Apayao, Isabela at Nueva Vizcaya ay pinag-aaral ang mga anak sa Tuguegarao.

Taong 2017 sa pagbabago ng Pederalismo sa Pilipinas, Ang lungsod ng Tuguegarao ang hinirang pa rin bilang kapitolyo sa Hilagang Luzon

Ang mga karaniwang uri ng pampublikong transportasyon sa lungsod ay traysikel at kalesa.

Traysikel sa Tuguegarao.

Mga barangay

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Nahahati ang lungsod sa 49 na mga barangay. 31 sa mga ito ay iniuri ng lungsod bilang Urbano.[7] Karamihan sa mga rural na barangay ay may mga lupang agrikultura, ngunit ilan sa mga urbanisadong lugar ay may pinaghalong sityong komersiyal, pamahayan, at agrikultura.

Ang 49 na mga barangay ng lungsod:
Barangay Kaurian Populasyon (2015)
Annafunan East Urbano 4,207
Annafunan West Urbano 3,310
Atulayan Norte Urbano 3,578
Atulayan Sur Urbano 4,404
Bagay Rural 3,393
Buntun Urbano 4,373
Caggay Urbano 7,261
Capatan Rural 3,337
Carig Norte Rural 2,267
Carig Sur Urbano 4,536
Caritan Centro Urbano 4,872
Caritan Norte Urbano 3,093
Caritan Sur Urbano 1,833
Cataggaman Nuevo Urbano 8,161
Cataggaman Pardo Rural 3,292
Cataggaman Viejo Rural 4,246
Centro 01 (Bagumbayan) Urbano 1,158
Centro 02 Urbano 553
Centro 03 Urbano 339
Centro 04 Urbano 566
Centro 05 Urbano 1,126
Centro 06 Urbano 195
Centro 07 Urbano 262
Centro 08 Urbano 125
Centro 09 Urbano 969
Centro 10 (Riverside) Urbano 2,282
Centro 11 (Balzain East) Urbano 2,990
Centro 12 (Balzain West) Urbano 2,391
Dadda Rural 1,167
Gosi Norte Rural 1,016
Gosi Sur Rural 1,297
Larion Alto Rural 1,856
Larion Bajo Rural 2,345
Leonarda Urbano 2,503
Libag Norte Urbano 2,384
Libag Sur Urbano 2,708
Linao East Rural 6,939
Linao Norte Rural 3,005
Linao West Rural 1,665
Namabbalan Norte Rural 1,433
Namabbalan Sur Rural 746
Pallua Norte Rural 2,450
Pallua Sur Rural 2,683
Pengue-Ruyu Urbano 5,629
San Gabriel Urbano 6,828
Tagga Rural 1,346
Tanza Urbano 5,665
Ugac Norte Urbano 9,615
Ugac Sur Urbano 10,858
KABUUAN 153,502

Klima

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Tuguegarao ay nakakaranas ng tropikal na klima, na may bahagyang pagkakaiba sa pagitan ng mga tag-init at taglamig na temperatura, at mataas na kahalumigmigan sa buong taon.

Datos ng klima para sa Tuguegarao (1981–2010, extremes 1903–2012)
Buwan Ene Peb Mar Abr May Hun Hul Ago Set Okt Nob Dis Taon
Sukdulang taas °S (°P) 37.2
(99)		 38.4
(101.1)		 40.0
(104)		 42.2
(108)		 42.2
(108)		 41.7
(107.1)		 41.0
(105.8)		 39.4
(102.9)		 38.9
(102)		 38.5
(101.3)		 37.8
(100)		 38.5
(101.3)		 42.2
(108)
Katamtamang taas °S (°P) 28.4
(83.1)		 30.5
(86.9)		 33.1
(91.6)		 35.4
(95.7)		 35.8
(96.4)		 35.1
(95.2)		 33.9
(93)		 33.5
(92.3)		 32.9
(91.2)		 31.4
(88.5)		 29.6
(85.3)		 27.8
(82)		 32.3
(90.1)
Arawang tamtaman °S (°P) 23.7
(74.7)		 24.9
(76.8)		 27.0
(80.6)		 29.0
(84.2)		 29.5
(85.1)		 29.3
(84.7)		 28.6
(83.5)		 28.3
(82.9)		 27.9
(82.2)		 26.7
(80.1)		 25.3
(77.5)		 23.6
(74.5)		 27.0
(80.6)
Katamtamang baba °S (°P) 18.9
(66)		 19.3
(66.7)		 20.9
(69.6)		 22.6
(72.7)		 23.2
(73.8)		 23.4
(74.1)		 23.2
(73.8)		 23.2
(73.8)		 22.8
(73)		 22.0
(71.6)		 21.0
(69.8)		 19.4
(66.9)		 21.7
(71.1)
Sukdulang baba °S (°P) 12.0
(53.6)		 12.9
(55.2)		 14.0
(57.2)		 16.3
(61.3)		 17.5
(63.5)		 17.0
(62.6)		 17.0
(62.6)		 19.0
(66.2)		 17.6
(63.7)		 14.8
(58.6)		 12.8
(55)		 12.0
(53.6)		 12.0
(53.6)
Katamtamang pag-ulan mm (pulgada) 32.7
(1.287)		 27.3
(1.075)		 28.6
(1.126)		 47.2
(1.858)		 128.2
(5.047)		 157.5
(6.201)		 195.3
(7.689)		 247.1
(9.728)		 221.4
(8.717)		 298.5
(11.752)		 230.0
(9.055)		 122.3
(4.815)		 1,736.1
(68.35)
Araw ng katamtamang pag-ulan (≥ 0.1 mm) 8 6 5 6 11 12 15 15 14 15 15 12 134
Katamtamang kahalumigmigang relatibo (%) 80 77 74 70 70 70 71 72 73 75 78 80 74
Buwanang tamtaman ng sikat ng araw 135.4 174.9 218.3 253.3 230.9 231.9 223.2 172.0 158.4 142.2 119.0 128.2 2,187.7
[kailangan ng sanggunian]

Demograpiko

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Senso ng populasyon ng
Tuguegarao
TaonPop.±% p.a.
1903 16,105—    
1918 19,298+1.21%
1939 27,643+1.73%
1948 29,083+0.57%
1960 43,074+3.33%
1970 56,956+2.83%
1975 62,513+1.88%
1980 73,507+3.29%
1990 94,767+2.57%
1995 107,275+2.35%
2000 120,645+2.55%
2007 129,539+0.99%
2010 138,865+2.56%
2015 153,502+1.93%
2020 166,334+1.59%
Sanggunian: PSA[8][9][10][11]

Mga kilalang personalidad

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Libangan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Military

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Relihiyon

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  • Ricardo Baccay, Arsobispo na halal ng Arkidiyosesis ng Tuguegarao, dating ikatlong obispo ng Diyosesis ng Alaminos, at dating katulong na Obispo ng Arkidiyosesis ng Tuguegarao.

Palakasan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ "Archive copy". Inarkibo mula sa orihinal noong 2017-09-06. Nakuha noong 2017-08-24.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  2. ↑ http://www.oocities.org/mytugcity/childfriendly.html
  3. ↑ http://ibanagcity.blogspot.com/2008/08/tuguegarao-city-premier-ibanag-city.html
  4. ↑ "Official City/Municipal 2013 Election Results". Intramuros, Manila, Philippines: Commission on Elections (COMELEC). 11 Setyembre 2013. Nakuha noong 30 Enero 2014.
  5. ↑ "Province: CAGAYAN". PSGC Interactive. Makati City, Philippines: National Statistical Coordination Board. Inarkibo mula sa orihinal noong 2016-03-05. Nakuha noong 30 Enero 2014.
  6. ↑ "Cities and Municipalities Competitiveness Index - Cagayan Province". National Competitiveness Council, Philippines. Inarkibo mula sa orihinal noong 2017-10-26. Nakuha noong 2017-08-24.
  7. ↑ "Archive copy". Inarkibo mula sa orihinal noong 2020-02-24. Nakuha noong 2017-08-24.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  8. ↑ Census of Population (2015). "Region II (Cagayan Valley)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  9. ↑ Census of Population and Housing (2010). "Region II (Cagayan Valley)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  10. ↑ Censuses of Population (1903–2007). "Region II (Cagayan Valley)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) CS1 maint: url-status (link)
  11. ↑ "Province of Cagayan". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
  12. ↑ Mallillin, Charry. "Marcelo Adduru:Bayani ng Hilagang Luzon sa ilalim ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig" [Marcelo Adduru: Hero of Northern Luzon under the Second World War]. Bombo Radyo. Nakuha noong 25 August 2025.

Mga Kawing Panlabas

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tuguegarao&oldid=2195950"