Pumunta sa nilalaman

Bajo de Masinloc

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Kulumpol ng Panatag)
Buhanginan ng Panatag
Pinag-aagawang isla
Ibang pangalan: Scarborough Shoal
Bajo de Masinloc
Pulo ng Huang​yan​
Minzhu Jiao
Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA
Heograpiya
Lokayson Kanlurang Dagat ng Pilipinas
Mga koordinado 15°11′N 117°46′E / 15.183°N 117.767°E / 15.183; 117.767 (Scarborough Shoal)
Kapuluan 150 kilometro kuwadrado (58 mi kuw)
Pinakamataas na punto Timog Bato o South Rock
3 metro (9.8 tal)
Pinamumunuan ng
 Tsina
Probinsiya Hainan
Prepektura Sansha
Distrito Xisha
Inaangkin ng
 Pilipinas
Lalawigan Zambales
Munisipyo Masinloc
 Taiwan
Munisipyo Kaohsiung
Distrito Cijin
Demographics
Populasyon wala

Ang Bajo de Masinloc[1][2], Buhanginan ng Panatag[3] o Kulumpol ng Panatag (Ingles: Scarborough Shoal; Tsino: 黃岩島, Huáng Yán Dǎo, lit. na 'pulo ng dilaw na bato'[4] o 民主礁, Mínzhǔ Jiāo, lit. na 'bahura ng demokrasya') ay dalawang eskolyo (bato[a]) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at Luzon sa silangan. 220 kilometro (119 nmi) ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.[5]

Pinag-aagawan ang karang ng Republika ng Pilipinas batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng Republikang Bayan ng Tsina at ng Republika ng Tsina (Taiwan) sa pamamagitan ng pinagtatalunang[6] nine-dash line o siyam na gatlang na guhit (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin[7]). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa de facto na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng China Coast Guard o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng danaw; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.[8]

Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng nine-dash line (siyam na gatlang na guhit) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang bato sa ilalim ng Artikulo 121(3) (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.[9][10][11]

Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang Huangyan Island National Nature Reserve (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.[12][13][14][15][16]

Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa Kapuluan ng Kalayaan, at ang standoff sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na standoff ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng standoff sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.[17][18]

Heograpiya

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na 46 km (29 mi). Sinasaklaw nito ang lawak na 150 km2 (58 mi kuw), kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na 1.8 m (5 tal 11 in) sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ng tubig. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (South Rock), ay may taas na 1.8 m (5 tal 11 in) sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang kanal, na may lapad na humigit-kumulang 370 m (1,214 tal) at lalim na 9–11 m (30–36 tal), na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.[3]

Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang 198 km (123 mi) sa kanluran ng Look ng Subic. Ang 5,000–6,000 m (16,000–20,000 tal) lalim na Bambang ng Maynila (Manila Trench) ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa Palauig, Zambales, sa Luzon, na matatagpuan 220 km (120 nmi) sa gawing silangan.[5]

Pandaigdigang batas

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa Kaso ng Pulo ng Palmas. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.[19] "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."[20][21][22]

Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa kaso ng Pulo ng Palmas noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”[23] Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”[24] Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.[25]

Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.[26]

Sa ilalim ng prinsipyo ng uti possidetis juris, dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang uti possidetis juris ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”[27]

Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”[28]

Kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Ipinapakita ng mapa ng Velarde noong 1734 ang Galit, Panacot, Lumbay, Los Bajos de Paragua, pati na rin ang Borney. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng Pilipinas v. Tsina sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.[29]
Galit, Panacot, at Lumbay na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734
Galit, Panacot, Lumbay, at Scarborough Shoal na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794
Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal), kasama ang Galit, Panacot, at Lumbay na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.[30]
Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)

Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.

Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,[31] kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.[32]

Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong Bahura ng Maroona (Maroona Shoal) matapos suriin ng Santa Lucía, isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante Malaspina, at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang Bajo de Masinglo.[33]: 8  Ang pangalang “Maroona Shoal” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.[33]: 9 

Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng Pilipinas. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa Kapuluan ng Kalayaan (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.[34][31][35][36][37] Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan Philippe D'Auvergne, na ang Kompanya sa Silangang Indiya East Indiaman Scarborough ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.

May mga mapa ng Dinastiyang Qing na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa Dagat Timog Tsina. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng Pulo ng Hainan at sa kalupaan ng Tsina (Mainland China), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.[b]

Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.[30] Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng Kapitaniya Heneral ng Pilipinas ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang Plano de la Navigación, ay isinagawa ni Alejandro Malaspina sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.[39] Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.[40] Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang Carta General del Archipiélago Filipino noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng Carta General del Archipiélago Filipino upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.[41][42]

Matapos ang Digmaang Espanyol-Amerikano, isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa Estados Unidos ng Amerika sa pamamagitan ng Kasunduan sa Paris (1898), na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng Tawi-Tawi sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa Kasunduan sa Washington (1900), na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang Digmaang Espanyol-Amerikano, isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa Estados Unidos ng Amerika sa pamamagitan ng Kasunduan sa Paris (1898), na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng Tawi-Tawi sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa Kasunduan sa Washington (1900), na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.[41] Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang memorandum na ang Carta General del Archipiélago Filipino noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.[43] Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.[44][45] Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang Carta General del Archipiélago Filipino noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng Eastern Cable Company, at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.[46]

Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.[47]: 8 [48]

Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na Nippon noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.[33]: 9 

Noong dekada 1930, ang Republika ng Tsina at ang Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas, nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.[33]: 4  Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.[33]: 15 

Noong 1935, pinasinayaan ang Komonwelt ng Pilipinas sa ilalim ng Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935, na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.[49]

Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.[50]

Noong 1943, inilathala ng Tsina ang "China Handbook (1937–1943)" noong Ikalawang Digmaang Sino-Hapones, na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")[51] Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa China Handbook noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at Indotsinang Pranses.[c]

Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.[53]

Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng Beijing Review na nagtayo ang astronomong si Guo Shoujing ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.[54]

Nang magtayo ang Republikang Bayan ng Tsina ng mga pasilidad sa Bahura ng Panganiban sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si Jose T. Almonte ang pagtatayo ng isang parola sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.[55]

Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.[56]

Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.[57] Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.[58] Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.[59]

Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta.

Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.[60]

Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.[56]

Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.[61] Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.[62]

Talababa

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig[kailangan ng sanggunian]
  2. ↑ Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.[38]
  3. ↑ Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay [52] Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844.

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ "Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity". Official Gazette of the Republic of the Philippines. Department of Foreign Affairs. 18 Abril 2012. Nakuha noong 6 Marso 2023. Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang "sa baba ng Masinloc") ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)
  2. ↑ "Republic Act No. 9522" [Batas Republika Blg. 9522]. Philippine Supreme Court E-Library (sa wikang Ingles). Supreme Court of the Philippines. 12 Marso 2019. Inarkibo mula sa orihinal noong 7 Hunyo 2019. Nakuha noong 7 Hunyo 2019.
  3. 1 2 Zou, Keyuan (1999). "Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations?" [Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino?] (PDF). IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham (sa wikang Ingles). 7 (2): 11. Inarkibo (PDF) mula sa orihinal noong 10 Agosto 2013. Nakuha noong 15 Pebrero 2014.
  4. ↑ Aning, Jerome (5 Mayo 2012). "PH plane flies over Panatag Shoal" [Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag]. Philippine Daily Inquirer (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 26 Pebrero 2014. Nakuha noong 15 Pebrero 2014.
  5. 1 2 Elleman, Bruce; Kotkin, Stephen; Schofield, Clive (18 Disyembre 2014). Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia [Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya] (sa wikang Ingles). Routledge. ISBN 978-1-317-51564-7. Nakuha noong 12 Mayo 2021.
  6. ↑ Matikas Santos (12 Hulyo 2016). "China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal" [Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman]. Philippine Daily Inquirer (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 13 Hulyo 2016. Nakuha noong 23 Mayo 2020.
  7. ↑ Shicun Wu (2013). Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective [Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw] (sa wikang Ingles). Elsevier Science. p. 79. ISBN 978-1-78063-355-8.
  8. ↑ "Scarborough Shoal". Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS). Nakuha noong 21 September 2025.
  9. ↑ Matikas Santos (12 July 2016). "China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal". Philippine Daily Inquirer. Inarkibo mula sa orihinal noong 13 July 2016. Nakuha noong 23 May 2020.
  10. ↑ "Press Release—The South China Sea Arbitration" (PDF) (Pahayag sa midya). Permanent Court of Arbitration. 12 July 2016. Nakuha noong 21 September 2025.
  11. ↑ "Award in the Matter of the South China Sea Arbitration" (PDF). PCA. 12 July 2016. Nakuha noong 21 September 2025.
  12. ↑ "Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation'". Reuters. 25 September 2023. Nakuha noong 21 September 2025.
  13. ↑ "Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea". Reuters. 26 February 2024. Nakuha noong 21 September 2025.
  14. ↑ "China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal". Reuters. 16 September 2025. Nakuha noong 21 September 2025.
  15. ↑ "Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal". AP News. 25 September 2023. Nakuha noong 21 September 2025.
  16. ↑ "What is the Scarborough Shoal and what is China planning there?". Reuters. 11 September 2025. Nakuha noong 21 September 2025.
  17. ↑ "Scarborough shoal standoff: A timeline" [Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline]. Philippine Daily Inquirer (sa wikang Ingles). 9 May 2012. Inarkibo mula sa orihinal noong 23 April 2020. Nakuha noong 23 May 2020.
  18. ↑ "TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea" [TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas]. Rappler (sa wikang Ingles). 12 Hunyo 2019. Inarkibo mula sa orihinal noong 21 Pebrero 2020. Nakuha noong 23 Mayo 2020.
  19. ↑ The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)
  20. ↑ Ministerio De Estado, Spain (1905). Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900.
  21. ↑ Jennings, R. Y. (June 2017). The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen. Manchester University Press. ISBN 978-1-5261-1718-2.
  22. ↑ "Island of Palmas Case". Report of International Arbitral Awards. United Nations. 2006. p. 845. Nakuha noong 11 August 2024.
  23. ↑ "Island of Palmas Case". Report of International Arbitral Awards (sa wikang Ingles). United Nations. 2006. p. 840. Nakuha noong 11 August 2024.
  24. ↑ Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.
  25. ↑ Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53
  26. ↑ Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53
  27. ↑ "uti possidetis juris". LII / Legal Information Institute (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-08-02.
  28. ↑ Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.
  29. ↑ "Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed?". Rappler. 20 September 2019. Inarkibo mula sa orihinal noong 27 September 2019. Nakuha noong 6 May 2020.
  30. 1 2 "A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple". Alexander Dalrymple. 1771.
  31. 1 2 Florangel Rosario Braid (January 13, 2025). "'Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'". Manila Bulletin (sa wikang Ingles).
  32. ↑ "A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple" (sa wikang Ingles) (ika-1775 (na) labas). Paris: Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette. Nakuha noong 12 November 2024.
  33. 1 2 3 4 5 Bonnet, François-Xavier (November 2012). Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal. IRASEC, Bangkok. pp. 1–42. Inarkibo mula sa orihinal noong January 30, 2023. Nakuha noong July 12, 2024.
  34. ↑ Philippine Island Territories in the West Philippine Sea. Institute for Maritime and Ocean Affairs. 2024-06-08. Nakuha noong 2024-08-02 – sa pamamagitan ni/ng YouTube.
  35. ↑ Storms, Martijn; Cams, Mario; Demhardt, Imre Josef; Ormeling, Ferjan (13 May 2019). Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 (sa wikang Ingles). Springer. p. 92. ISBN 978-3-319-90406-1. Nakuha noong 12 May 2021.
  36. ↑ Vitug, Marites Dañguilan (21 November 2018). Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China (sa wikang Ingles). Ateneo de Manila University Press. ISBN 978-971-550-887-2. Nakuha noong 12 May 2021.
  37. ↑ Li Xiaocong (2015). 从古地图看黄岩岛的归属 [Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps] (PDF). Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) (sa wikang Tsino) (4). Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong 24 June 2016.
  38. ↑ "Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren". Library of Congress. Nakuha noong 19 July 2024.
  39. ↑ "1792 Plano de la Navigacion" (PDF). www.imoa.ph. Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong 29 May 2019. Nakuha noong 19 June 2024.
  40. ↑ "A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators". National Library of Australia. 1794.
  41. 1 2 "'Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'". Manila Bulletin (sa wikang Ingles). 9 February 2024. Nakuha noong 2024-08-02.
  42. ↑ Bondoc, Jarius. "Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history". Philstar (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-08-02.
  43. ↑ Mateo, Janvic (September 3, 2024). "DND gets copy of 1875 map of Philippines". The Philippine Star. Nakuha noong August 6, 2026.
  44. ↑ Bondoc, Jarius. "Carpio debunks China lie about owning Spratlys". Philstar (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-08-02.
  45. ↑ de la Vega, Chito (2023-11-11). "Analysis: The most complicated dispute in the world". Rappler (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-08-02.
  46. ↑ "1901 U.S. War Department Map of the Philippines". Geographicus Rare Antique Maps (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-08-02.
  47. ↑ Tonnesson, Stein (2006). "The South China Sea in the Age of European Decline". Modern Asian Studies. 40 (1). Cambridge University Press, United Kingdom: 1–41. doi:10.1017/S0026749X06001727. Inarkibo mula sa orihinal noong 2016-03-05. Nakuha noong 2009-04-13 – sa pamamagitan ni/ng International Peace Research Institute, Oslo.
  48. ↑ Bill Hayton (May 16, 2018). "China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake". CIMSEC. In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys
  49. ↑ "The 1935 Constitution". www.officialgazette.gov.ph.
  50. ↑ Scheiber, Harry N.; Kraska, James; Kwon, Moon-Sang (24 July 2015). Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law (sa wikang Ingles). BRILL. pp. 405-406. ISBN 978-90-04-29961-0. Nakuha noong 12 May 2021.
  51. ↑ China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.
  52. ↑ China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.
  53. ↑ Rosen, Mark E. (August 2014). Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis (PDF) (sa wikang Ingles). CNA. pp. 25–26. Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong 9 December 2016. Nakuha noong 12 May 2021.
  54. ↑ "China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands" (PDF). Beijing Review (sa wikang Ingles) (7). 18 February 1980.
  55. ↑ Sullivan, Michael (20 May 2016). "Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint?". NPR.org (sa wikang Ingles). Nakuha noong 9 June 2021.
  56. 1 2 Bautista, Lowell B. (2013-09-30). "The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute". Journal of East Asia and International Law (sa wikang Ingles). 6 (2). doi:10.14330/jeail.2013.6.2.08. ISSN 1976-9229.
  57. ↑ MARK MERUEÑAS (2011-08-16). "Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law". GMA News Online (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-12-08.
  58. ↑ Mastro, Oriana Skylar (20 May 2020). "Military Confrontation in the South China Sea". Council on Foreign Relations (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-12-08.
  59. ↑ Montiel, Cristina J.; Dela Paz, Erwine (2020-05-26). "Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict". National Identities (sa wikang Ingles). 22 (3): 225–244. Bibcode:2020NatId..22..225M. doi:10.1080/14608944.2019.1634031. ISSN 1460-8944.
  60. ↑ Pagulong, Charmie Joy; Serafica, Gladys G. (2016). "Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff". Asian Politics & Policy (sa wikang Ingles). 8 (4): 635–641. doi:10.1111/aspp.12280. ISSN 1943-0787.
  61. ↑ "South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines". BBC News (sa wikang Ingles). 2016-07-12. Nakuha noong 2025-12-08.
  62. ↑ "South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next?". USCC (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-12-08.

Mga kawing panlabas

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bajo_de_Masinloc&oldid=2220593"