Transportasyon sa Pilipinas

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Isang dyipni sa Maynila.
Isang bangka sa Basey, Samar.

Ang transportasyon sa Pilipinas ay hindi pa gaanong maunlad, dahil sa mga sumusunod na dahilan: mga buludunduking lugar sa bansa at mga nakakalat na mga pulo, at ang patuloy na hindi paglalaan ng pondo ng pamahalaan sa mga imprastrakturang pantransportasyon ng bansa. Subalit sa mga nakalipas na taon, ang pamahalaan ay sumisikap upang maipaganda ang sistema ng transportasyon sa bansa sa pamamagitan ng mga proyektong pang-imprastrasktura.[1]

Ang mga dyipni ay pinakatampok na anyo ng pampublikong transportasyon sa Pilipinas, at ang mga ito ay naging simbolo ng kultura ng bansa.[2] Isa pang tampok na anyo ng pampublikong transportasyon ay ang de-motor na traysikel; mas-pangkaraniwan ang mga ito sa mga pook-rural.[3] Sa mga nakalipas na taon, nagiging tampok na anyo ng pampublikong transportasyon ang mga daambakal sa bansa, lalung-lalo na sa maabalang kalakhan ng Kamaynilaan. Mayroong tatlong pangunahing sistema ng daambakal sa Pilipinas: ang Sistema ng Magaan na Riles Panlulan ng Maynila na binubuo ng LRT-1 at LRT-2, ang Sistema ng Pangkalakhang Riles Panlulan ng Maynila na binubuo ng MRT-3, at ang Pambansang Daambakal ng Pilipinas (o PNR). Ang dalawang sistema na unang binanggit ay nagsisilbi lamang sa Kamaynilaan, samantala ang PNR ay sumisilbi sa Kamaynilaan at sa ilang bahagi ng Luzon. Mayroon ding mga lokomotorang singaw (steam engines) na matatagpuan sa Kabisayaan na gumagana sa mga gilingan ng tubo tulad ng Central Azucarera. Ang mga taksi at bus ay mga mahalaga ding anyo ng pampublikong transportasyon sa mga pook-urban ng bansa.

Mayroon labindalawang (12) paliparang pandaigdig ang Pilipinas; mayroon din itong higit na 20 paliparang panloob na sumisilbi sa bansa.[4] Ang Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino (o NAIA) ay ang pangunahing pasukan sa Pilipinas.

Transportasyong panlupa[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga daan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Pilipinas ay mayroong 199,950 kilometro (124,240 milya) ng mga daan, at sa habang ito 39,590 kilometro (24,600 milya) ay nailatag. Noong 2004, iniulat na ang kabuuang haba ng buong pinag-ugnay na daan na hindi mabilisang daanan ay nasa 202,860 kilometro. Sa habang ito, 15% ay mga pambansang daan (national roads), 13% ay mga panlalawigang daan (provincial roads), 12% ay mga daang panlungsod/pambayan (city/municipal roads), at 60% ay mga daang barangay (barangay roads).

Noong 1940, mayroong 22,970 kilometro (14,270 milya) ng mga daan sa buong bansa, kalahati nito ay matatagpuan sa gitna at katimugang Luzon.[5] Sinilbihan ng mga daan ang 50,000 sasakyan.[5]

Ang pagbubukod ng mga daan ay nakabatay sa mga pananagutan ng namamahala (maliban lamang sa mga barangay), iyan ay kung anong antas ng pamahalaan ang nagtayo at nagpondo ng mga daan. Karamihan sa mga daang barangay ay mga hindi nailatag na daang-nayon na itinayo noon ng Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan (DPWH), subalit ang pananagutan ng pagpapanatili ng mga daang ito ay nailipat na ngayon sa mga pangkat ng pamahalaang pangpook (o LGU). Ang mga daang bukid-papuntang-pamilihan (farm-to-market roads) ay nakabukod sa kategoryang ito, at ang ilan ay pinopondo ng Kagawaran ng Repormang Pansakahan (DAR) at Kagawaran ng Pagsasaka (DA). Bagamat may malaking sistema ng mga daan na naitayo sa bansa, nananatili sa kalunos-lunos na kalagayan ang malaking bahagi ng sistemang ito, at 20 porsyento ng kabuuang sistema ng mga daan ay nailatag (ng aspalto).[6]

Mga lansangan[baguhin | baguhin ang batayan]

Silipin din: Mga lansangan sa Kalakhang Maynila

Sinasaklaw ng mga lansangan sa bansa ang mga pambansang daan na binukod sa tatlong uri: ang national primary, national secondary, at national tertiary roads.

Ang Pan-Philippine Highway (o Daang Maharlika, sa ibang bansa AH26) ay isang pinag-ugnay na mga daan, tulay, at mga serbisyong pambarko na umaabot sa 3,517 kilometro (2,185 milya) ang haba at kumokonekta sa mga pulo ng Luzon, Samar, Leyte, at Mindanao, na nagsisilbing pangunahing gulugod ng transportasyon sa bansa. Nagsisimula ito sa Laoag, Ilocos Norte at nagtatapos ito sa Lungsod ng Zamboanga, Zamboanga del Sur. Ang Tulay ng San Juanico ang nagdadala nito sa ibabaw ng Kipot ng San Juanico sa pagitan ng mga pulo ng Samar at Leyte.

Sa Kalakhang Maynila, nakaayos ang mga lansangan nito sa isang set ng mga daang radyal (radial roads) at daang palibot (circumferential roads) na lumalabas sa (para sa mga daang palibot, lumilibot sa paligid ng) pusod ng Maynila. Ang set na ito ay tinaguriang Sistema ng mga Daang Arteryal ng Kalakhang Maynila (Metro Manila Arterial Road Network). Ang Bulebar Roxas, na pinakatanyag sa mga lansangan ng Maynila, ay nakalinya sa dalampasigan ng Look ng Maynila. Kasama ang Manila–Cavite Expressway (o CAVITEx), bahagi ito ng Daang Radyal Blg. 1 (R-1) na tumutungo sa lalawigan ng Kabite. Ang Abenida Epifanio de los Santos (EDSA) ay ang pangunahing daang palibot (beltway) sa Kamaynilaan. Isa rin ito sa mga pinakatanyag na lansangan sa Pilipinas. Dumadaan ito sa anim (6) sa mga labimpitong (17) pook sa rehiyon—Caloocan, Lungsod Quezon, San Juan, Mandaluyong, Makati, at Pasay. Ang EDSA ang pinakamahabang lansangan sa kalakhan, at kinakarga nito ang pinapatakdang bilang na 2.34 milyong sasakyan.[7] Ang Abenida Commonwealth ay isa ring mahalagang lansangan sa kalakhan, nagsisilbi naman ito sa Lungsod Quezon at may haba na 12.4 kilometro (7.7 milya). Isang mahalagang daang radyal sa Maynila ay ang Bulebar Espanya, na bahagi ng Daang Radyal Blg. 7 (R-7) na kinabibilangan ng Abenida Quezon at Abenida Commonwealth sa Lungsod Quezon at Lansangang Quirino sa Hilagang Kalookan at San Jose del Monte, Bulacan. Ilan pa sa mga mahalagang lansangan sa Kamaynilaan ay Abenida Katipunan, Abenida Ayala, Bulebar Aurora, Abenida Taft, Lansangang Sergio Osmeña, at Daang C-5. Ilan naman sa mga kilalang lansangang panloob ay Kalye Escolta, Paseo de Roxas, Kalye Balete, Abenida Tomas Morato, at Daang Maysan.

Sa ibang bahagi ng Luzon, ang Lansangang MacArthur ang nag-uugnay ng Kamaynilaan sa Gitna at Hilagang Luzon. Ang Daang Kennon at Lansangang Aspiras–Palispis ay nagsisilbing mga daang papasok ng Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera (CAR). Ilan sa mga mahalagang lansangan sa Katimugang Luzon ay ang Lansangang Aguinaldo sa Kabite, Lansangang Jose P. Laurel sa Batangas, at Manila South Road at Daang Calamba–Santa Cruz–Famy (bahagi ng Manila East Road) sa Laguna. Ang Lansangang Andaya ang nag-uugnay ng lalawigan ng Quezon sa Rehiyon ng Bikol. Matatagpuan sa Lungsod ng Cebu ang Kalye Colon, ang kauna-unahang lansangan sa Pilipinas. Ilan sa mga mahalagang lansangan sa Mindanao ay ang Lansangang Sayre, Daang Butuan–Cagayan de Oro–Iligan–Ozamiz, Daang Surigao–Davao, Daang Davao–Cotabato, at Lansangang Maria Clara L. Lobregat.

Ang Strong Republic Nautical Highway ay nag-uugnay sa karamihan sa mga daan ng mga pulo sa pamamagitan ng isang serye ng mga lantsang roll-on/roll-off (o ro-ro), ang ilan ay maliit at sumasaklaw sa maiksing distansya, at ang ilan ay mga malalaking bapor na maaring maglakbay ng ilang oras o higit pa.

Mga mabilisang daanan[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Mga mabilisang daanan ng Pilipinas

Ang Pilipinas ay may maraming mabilisang daanan (expressways), at karamihan sa mga ito ay matatagpuan sa Luzon. Ang mga pinakaunang sistema ng mabilisang daanan sa Pilipinas ay ang North Luzon Expressway (dating North Diversion Road) at ang South Luzon Expressway (dating South Super Highway). Parehong itinayo noong dekada-1970, noong pagkapangulo ni Ferdinand Marcos.

Imahe Pangalan Paglalarawan Bahagi ng…
FvfGuiguintoNLExICSB9598 25.JPG North Luzon Expressway Ang North Luzon Expressway (NLEX) ay isang mabilisang daanan na may apat hanggang walong linya at nag-uugnay ng Kalakhang Maynila sa mga lalawigan ng Gitnang Luzon. Nagsisimula ito sa isang palitang trebol sa may EDSA sa Lungsod Quezon. Pagkatapos, dadaan ito sa mga bayan at lungsod sa mga lalawigan ng Bulacan at Pampanga. Nagtatapos ang mabilisang daanan sa Mabalacat, at magtutumbok ito sa Lansangang MacArthur na tutuloy pahilaga patungo sa nalalabing bahagi ng Gitnang Luzon at Hilagang Luzon. R-8 Daang Radyal Blg. 8
E1 (Philippines).svgE1
E5 (Philippines).svgE5
Pic geo photos - ph=mm=muntinlupa=slex - view from bilibid overpass -philippines--2015-0428--ls-.jpg South Luzon Expressway Ang South Luzon Expressway (SLEX) ay isa pang mahalagang mabilisang daanan sa bansa, sinisilbihan naman nito ang katimugang bahagi ng Luzon. Isa itong network ng dalawang mabilisang daanan na nag-uugnay ng Kalakhang Maynila sa mga lalawigan ng rehiyon ng CALABARZON sa katimugang bahagi ng Luzon. Nagsisimula ito sa distrito ng Paco sa Maynila, at pagkatapos ay dadaan ito sa Makati, Pasay, Parañaque, Taguig, at Muntinlupa sa Kalakhang Maynila; San Pedro at Biñan sa Laguna, Carmona sa Kabite, tapos ay dadaan uli sa Biñan, Santa Rosa, Cabuyao at Calamba sa Laguna. Nagtatapos ang mabilisang daanan sa Santo Tomas, Batangas. R-3Daang Radyal Blg. 3
E2 (Philippines).svgE2
SLEX Skyway Northbound.jpg Metro Manila Skyway Ang Metro Manila Skyway ay isang nakaangat na mabilisang daanan na dumadaan sa ibabaw ng SLEX at nag-uugnay ng Maynila sa Alabang, Muntinlupa. R-3Daang Radyal Blg. 3
E2 (Philippines).svgE2
Sctex zambales philippines.jpg Subic-Clark-Tarlac Expressway Ang Subic–Clark–Tarlac Expressway (SCTEX) ay isa pang mabilisang daanan na nagsisilbi sa rehiyon ng Gitnang Luzon, nakaugnay ang mabilisang daanan sa North Luzon Expressway sa pamamagitan ng Palitan ng Mabalacat. Ang katimugang dulo nito ay sa Subic Bay Freeport Zone sa Zambales. Pagkatapos, dadaan ito sa Clark Freeport Zone sa Pampanga, at mamaya ay tutumbukin nito ang hilagang dulo nito sa Brgy. Amucao, Lungsod ng Tarlac, Tarlac. Nagsimula ang pagpapatayo ng mabilisang daanan noong Abril 2005, at binuksan ito sa publiko pagkaraan ng tatlong taon.[8] R-8Daang Radyal Blg. 8
E1 (Philippines).svgE1
E4 (Philippines).svgE4
Tanauan City, Hidalgo, STAR Tollway 002.JPG Southern Tagalog Arterial Road Ang Southern Tagalog Arterial Road (o STAR Tollway) ay isang mabilisang daanan na dumadaan sa lalawigan ng Batangas, mula Santo Tomas hanggang Lungsod ng Batangas. Nakaugnay ito sa SLEX sa pamamagitan ng isang labasan sa Santo Tomas. R-3Daang Radyal Blg. 3
E2 (Philippines).svgE2
Manila–Cavite Expressway1.jpg Manila–Cavite Expressway Ang Manila–Cavite Expressway (CAVITEx) ay isang mabilisang daanan na nag-uugnay ng Maynila sa lalawigan ng Kabite. Kilala rin ito bilang Coastal Road. R-1Daang Radyal Blg. 1
E3 (Philippines).svgE3
09314jfTarlac Pangasinan La Union Expressway Urdanetafvf 16.JPG Tarlac–Pangasinan–La Union Expressway Ang Tarlac–Pangasinan–La Union Expressway (TPLEX) ay isang mabilisang daanan na nag-uugnay ng Gitnang Luzon sa Hilagang Luzon. Nagsisimula ito sa isang labasan sa may SCTEX sa Lungsod ng Tarlac at nagtatapos ito sa Rosario, La Union. Ito ang karugtong ng SCTEX patungong Hilagang Luzon. R-8Daang Radyal Blg. 8
E1 (Philippines).svgE1
Subic–Tipo Expwy.jpg Subic–Tipo Expressway Ang Subic–Tipo Expressway (o NLEx Segment 7) ay isang mabilisang daanan na dumadaan sa mga lalawigan ng Zambales at Bataan. Nagsisimula ito sa Lansangang Rizal sa Hermosa at nagtatapos ito sa Subic Bay Freeport Zone/SBMA sa Olongapo. E4 (Philippines).svgE4
Muntinlupa–Cavite Expwy.jpg Muntinlupa–Cavite Expressway Ang Muntinlupa–Cavite Expressway (MCX) ay isang mabilisang daanan na nag-uugnay ng Kabite sa Muntinlupa, mula Daang Hari hanggang SLEX.
NAIA Expressway.jpg NAIA Expressway Ang NAIA Expressway ay isang nakaangat na mabilisang daanan na nag-uugnay ng Metro Manila Skyway sa Bulebar Jose Diokno. Dumadaan ito sa ibabaw ng mga lansangan na malapit sa Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino, tulad ng Abenida Andrews at Daang NAIA. Ito ang kauna-unahang mabilisang daanan sa Pilipinas na naglilingkod sa isang paliparan.

Ang pamahalaan ng Pilipinas at mga pribadong sektor ay gumagawa ng mas-maraming mga plano at panukala upang magtayo ng mga bagong mabilisang daanan sa pamamagitan ng public–private partnership.[9]

Mga daambakal[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Biyaheng daambakal sa Pilipinas
Isang tren ng MRT papalapit ng Estasyong Ayala.

Ang transportasyong daambakal sa Pilipinas ay kinabibilangan ng mga serbisyong binibigay ng tatlong linya ng mabilisang panlulan at isang linyang riles pang-mananakay: ang Sistema ng Magaan na Riles Panlulan ng Maynila (LRT-1 at LRT-2), ang Sistema ng Pangkalakhang Riles Panlulan ng Maynila (o MRT), at ang PNR Metro South Commuter Line ng Pambansang Daambakal ng Pilipinas (PNR).

Ang Sistema ng Magaang Riles Panlulan ng Maynila, o ang sistemang LRTA, ay isang sistemang pang-mabilisang panlulan na naglilingkod sa ligid ng Kalakhang Maynila; ito ang pinakaunang sistemang metro sa Timog-Silangang Asya.[10] Nilingkuran nito ang kabuuang 928,000 pasahero kada araw noong 2012.[11][12] Ang mga 31 estasyon nito sa kahabaan ng higit 31 kilometro (19 milya) ng mga nakaangat na linya ay bumubuo sa dalawang linya: ang unang Linya ng LRT-1, at ang mas-bagong Linya ng LRT-2. Dumadaan ang una sa mga lungsod ng Caloocan, Maynila, at Pasay, samantala dumadaan naman ang ikalawa sa mga lungsod ng Maynila, San Juan, Lungsod Quezon, at Marikina. Maliban sa sistemang LRTA, ang Sistema ng Pangkalakhang Riles Panlulan ng Maynila, o ang sistemang MRTC, ay naglilingkod din sa Kalakhang Maynila. Matatagpuan ito sa kahabaan ng Abenida Epifanio de los Santos (o EDSA). May labintatlong (13) estasyon ito sa kahabaan ng linya nito na MRT-3, na may haba na 16.95 kilometro. Ang nag-iisang linya na ito ay dumadaan sa mga lungsod ng Pasay, Makati, Mandaluyong, at Lungsod Quezon. Ilan sa mga estasyon ng sistema ay nilagyan na ng mga escalator at asensor para sa mas-madaling daan papasok, at dumami na rin ang bilang ng mga mananakay. Pagsapit ng taong 2004, ang MRT-3 ay may pinakamaraming bilang ng mga mananakay sa mga tatlong linyang metro, na may 400,000 pasahero araw-araw.[13]

Tren ng Daambakal ng Panay sa Passi, Iloilo, noong dekada-1980.

Ang Pambansang Daambakal ng Pilipinas (sa Ingles, Philippine National Railways o sa daglat nito na PNR) ay nagpapatakbo ng isang linyang komyuter na naglilingkod sa isang rehiyon mula Kalakhang Maynila hanggang Laguna. Ang PNR na isang sistemang daambakal sa Pilipinas na pag-aari ng pamahalaan, ay itinatag noong panahon ng mga Kastila. Dati, nagbibigay ito ng mga serbisyo sa Luzon, at nag-uugnay ng hilaga at katimugang Luzon sa Maynila. Noong 1988 isinara ang linya patungong Hilaga at Gitnang Luzon, at pagsapit ng dekada-2000 itinigil ang mga serbisyo patungong Bikol, subalit may mga panukala para buhayin muli ang katimugang linya patungong Bikol. Ang Daambakal ng Panay (Panay Railways Inc.) ay isang kompanya na nagpapatakbo ng mga linya ng daambakal sa Panay mula huling bahagi ng dekada-1900 hanggang 1989, at Cebu mula 1911 hanggang 1942 (noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig). 

Transportasyong pantubig[baguhin | baguhin ang batayan]

Isang pump boat sa may pulo ng Guimaras.

Mga daanang tubig[baguhin | baguhin ang batayan]

3,219 kilometro; limitado lamang sa mga bangkang shallow-draft (yaong may haba na mas mababa sa 1.5 metro).

Pasig River Ferry Service[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Pasig River Ferry Service

Ang Pasig River Ferry Service ay isang serbisyo ng lantsang pang-ilog na naglilingkod sa Kalakhang Maynila. Ito rin ang tanging transportasyong pantubig na dumadaan/tumahak sa Ilog Pasig. Ang buong sistema ay may labimpitong (17) estasyon at dalawang linya. Ang unang linya ay ang Linyang Ilog Pasig (Pasig River Line) na dumaan mula Plaza Mexico sa Intramuros hanggang Estasyong Nagpayong sa lungsod ng Pasig. Ang ikalawang linya ay ang Linyang Ilog Marikina (Marikina River Line) na nagsilbi sa mga estasyon sa Ilog Marikina simula sa Estasyong Guadalupe sa Makati hanggang Estasyong Santa Elena sa Marikina.

Mga serbisyo ng barko[baguhin | baguhin ang batayan]

MV Trisha Kerstin 2 sa Daungang Pandaigdig ng Zamboanga.

Sapagkat ang Pilipinas ay isang estadong kapuluan, mahalagang anyo ng transportasyon sa bansa ang mga serbisyong pambarko. May mga iba't-ibang uri ng barko na ginagamit, mula sa mga malalaking barkong panlulan hanggang sa mga maliliit na mga pump boat. Ilan sa mga biyahe ay umaabot sa isang araw o higit pa sa mga malalaking barkong pang-magdamag, tulad ng mga barkong pinapatakbo ng 2GO Travel, habang ang ibang biyahe ay umaabot sa loob ng mga ilang minuto sa mga maliliit na bangkang pinapatakbo ng bomba (pump boat) tulad ng mga bangka na tumatawid sa Kipot ng Iloilo.

May mga maraming kompanyang pambarko sa Pilipinas. Ilan sa mga ito ay ang 2GO Travel at Trans-Asia Shipping Lines.[14]

Mga pantalan at daungan[baguhin | baguhin ang batayan]

Daungan ng Heneral Santos, ang pinakatimog na daungan sa Pilipinas.

Ang pinakaabalang daungan sa bansa ay ang Pantalan ng Maynila, lalung-lalo na ang Manila International Cargo Terminal at ang Eva Macapagal Port Terminal, kapwa nasa paligid ng nasabing pantalan. Kabilang sa mga iba pang lungsod na may mga maabalang daungan at pantalan ay ang Bacolod, Batangas, Cagayan de Oro, Cebu, Davao, Butuan, Iligan, Iloilo, Jolo, Legazpi, Lucena, Puerto Princesa, San Fernando, Subic, Zamboanga, Cotabato, Heneral Santos, Allen, Ormoc, Ozamiz, Surigao, at Tagbilaran. Karamihan sa mga himpilang ito ay bumubuo sa Strong Republic Nautical Highway, isang sistemang nautiko na pinatotohanan sa ilalim ni dating Pangulong Gloria Macapagal Arroyo kung saan pwede gumamit ng mga sasakyang panlupa ang mga lantsang ro-ro (roll-on/roll-off) para tumawid sa pagitan ng mga pulo sa bansa.

Transportasyong panghimpapawid[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga paliparan[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Tala ng mga paliparan sa Pilipinas
Pasukan ng Paliparan ng Jolo sa Sulu.

Ang mga paliparan ng Maynila, Iloilo, Cebu, Davao, Bacolod, Clark, Subic, Zamboanga at Laoag ay mga pasukang pandaigdig sa Pilipinas.

Ang Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino (NAIA) sa Maynila ay ang nangunguna at primerang pasukan ng bansa.[15] Nililingkuran nito ang Kalakhang Maynila at mga rehiyon sa paligid nito. Matatagpuan ito sa hangganan ng mga lungsod ng Parañaque at Pasay. Noong 2012, naging ika-34 ito sa mga pinakaabalang paliparan sa mundo ang NAIA; ang dami ng mga pasahero ay tumaas hanggang sa mga walong porsyento sa kabuuan na 32.1 milyong pasahero. Dahil diyan, isa ang NAIA sa mga pinaka-maabalang paliparan sa Asya.[16]

Ang Paliparang Pandaigdig ng Clark ay isa pang pangunahing pasukan sa bansa, ito ang magiging pandaigdigang pasukan para sa Kalakhang Maynila sa hinaharap at ipinaplano na papalitan nito ang Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino.[17] Sa pangkaramihan, pinaglilingkuran ng paliparan ang mga mababang presyong tagapaglipad sa himpapawid na nakikinabang sa mga mas-mababang singgil sa paglapag kompara sa mga sinisingil sa NAIA.

Ang ibang mga mahalagang paliparan sa Pilipinas ay ang Paliparang Pandaigdig ng Mactan-Cebu sa Lapu-Lapu, Cebu; ang Paliparang Pandaigdig ng Iloilo sa Cabatuan, Iloilo; the Paliparang Pandaigdig ng Bacolod-Silay sa Silay, Negros Occidental; ang Paliparang Pandaigdig ng Francisco Bangoy sa Dabaw; ang Paliparang Pandaigdig ng Zamboanga sa Lungsod ng Zamboanga; at ang Paliparang Pandaigdig ng General Santos sa Heneral Santos, Timog Cotabato.

Mga kompanyang panghimpapawid (airlines)[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Philippine Airlines ay ang pangunahing kompanyang panghimpapawid ng bansa.

Ang Philippine Airlines (PAL) ay ang pambansang kompanyang panghimpapawid ng Pilipinas, ito ang kauna-unahang kompanyang himpapawid sa Asya.[18] Nananatili itong pinakamalaking kompanyang panghimpapawid sa bansa, ito ay may pinakamadaming bilang ng mga pandaigdigang lipad patungong Pilipinas, gayundin mga panloob na lipad. Inuugnay nito ang Maynila sa 48 lungsod sa apat (4) na kontinente, at madalas na lumilipad ito sa 41 destinasyong panloob sa labas ng Kamaynilaan. Pinag-lilingkuran din ng Philippine Airlines ang dalawampung destinasyon sa Pilipinas at tatlumpu't-dalawang (32) destinasyon sa Timog-Silangang Asya, Timog Asya, Silangang Asya, Oceania, at Hilagang Amerika.[19]

Ang Cebu Pacific ay ang nangungnang pang-mababang presyong kompanyang panghimpapawid sa bansa; ito ang nangungunang panloob na kompanyang panghimpapawid sa bansa. Inuugnay nito ang Maynila sa dalawampu't-isang (21) destinasyon sa loob ng Pilipinas, at sa tatlumpu't-siyam (39) na pandaigdigang destinasyon kasama ng mga direktang lipad nito. Pagkaraan ng pagbibigay ng mababang bayad sa mga panloob na destinasyon, inilunsad ng Cebu Pacific ang mga pandaigdigang operasyon nito noong Nobyembre 2001, at ngayon ay lumilipad na ito sa Bangkok, Busan, Guangzhou, Ho Chi Minh City, Hong Kong, Jakarta, Kota Kinabalu, Kuala Lumpur, Macau, Osaka, Seoul, Shanghai, Singapore, at Taipei.[20] Kasalukuyang nagpapatakbo ng kompanyang panghimpapawid ang mga hub nito sa Maynila, Cebu, at Dabaw.[21]

Bukod sa mga nabanggit na kompanyang panghimpapawid, ang ibang mga pang-mababang presyong kompanyang panghimpapawid sa bansa ay Philippines AirAsia (isang kasapi ng AirAsia na nakahimpil sa Malaysia), Cebgo, PAL Express, at iba pa; ang mga kompanyang panghimpapawid na ito ay may mga ruta papunta sa ilang destinasyong panturista sa bansa nang may mababang halaga.

Mga pagbabago sa transportasyon ng bansa[baguhin | baguhin ang batayan]

Mula pa noong 2000 hinabaan pa ng pamahalaan ang Light Railway Transit at Metro Rail Transit sa Kalakhang Maynila. Dadagdagan pa ito ng mga riles patungong Cavite buhat sa Coastal Road, Baclaran hanggang Bacoor, Cavite. Kasabay ng paggawa ng bagong kalsada sa gilid ng Coastal Road.

Sa himpapawid naman binuksan uli ang Philippine Airlines patungong Europa. Kasama na dito ang pagpapagawa na bagong paliparan at pagbili ng mga eroplano.

Mga suliranin[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga pagsisikip ng trapiko (traffic congestion)[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang pagsisikip ng trapiko sa EDSA.

Isang pambansang usapin ang pagsisikip sa daloy ng trapiko, lalo na sa Kalakhang Maynila. Sa Kalakhang Maynila, ang mga pagsisikip sa trapiko ay sanhi ng malaking bilang ng mga nakarehistro na sasakyan, kakulangan ng mga daan, at labis na populasyon (overpopulation), lalo na sa Maynila, Pateros, at Caloocan.[22] Mas-pinalala pa ito ng mga paglabag sa batas-trapiko, tulad ng iligal na pagpaparada (illegal parking), loading and unloading, beating the red light, at wrong-way driving.[23] Nagaambag din sa lumalalang pagsisikip ng trapiko ang mga proyektong daan at daambakal na hindi pa itinatayo.[24] Pinangangamban na pag-hindi binigyan ng lunas ang suliraning ito, "hindi matitirhan" ang Kamaynilaan pagpasok ng taong 2020.[25] Tinawag ng isang sarbey na isinagawa ng Waze na "pinakamalalang trapiko sa Daigdig" ang Kalakhang Maynila.[26]

Noong 2011, umabot sa ₱137,500,000,000 ang halaga ng nawala sa pambansang ekonomiya dahil sa trapiko.[24] Sa kasalukuyan, umaabot sa halagang ₱3 bilyon ang kawalan sa ekonomiya sa loob ng isang araw dahil sa mga pagsisikip ng trapiko.[27] Pinangangambahan ng Japan International Cooperation Agency (JICA) na aabot sa ₱6 na bilyon ang pang-araw-araw na kawalan sa ekonomiya kapag hindi pa napigil ang pagsisikip ng trapiko.[28]

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga ahensiya ng pamahalaan[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga kaugnay na artikulo[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Government keen on improving public transport system". Philstar. http://www.philstar.com/nation/150795/government-keen-improving-public-transport-system. Hinango noong 2013-01-30. 
  2. Lema, Karen (20 Nobyembre 2007). "Manila's jeepney pioneer fears the end of the road". Reuters. http://www.reuters.com/article/lifestyleMolt/idUSMAN1276320071120. Hinango noong 27 Pebrero 2008. 
  3. William C. Pollard, Jr. (1 Nobyembre 2010). "email to Lonely Planet". p. 2. Sininop mula sa orihinal na pahina noong 30 Hunyo 2012. https://web.archive.org/web/20120630184909/http://www.boracay-budgettravel-tips.com/motorized-tricycles.html. 
  4. "Airports in the Philippines". http://www.worldaerodata.com/countries/Philippines.php/. Hinango noong 05 Hunyo 2016. 
  5. 5.0 5.1 Morton, Loius (1953). The War in the Pacific: Fall of the Philippines. Washington, DC: Government Printing Office. http://www.history.army.mil/books/wwii/5-2/5-2_1.htm. Hinango noong 19 Mayo 2014. 
  6. "Roadways in Philippines". http://www.tradechakra.com/economy/philippines/roadways-in-philippines-262.php. Hinango noong 17 Marso 2015. 
  7. "Average vehicle speed on Edsa is 36.24kph - INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos". http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/metro/view/20090708-214545/Average-vehicle-speed-on-Edsa-is-3624kph. Hinango noong 17 Marso 2015. 
  8. "Subic-Clark-Tarlac highway opens from Inquirer.net". http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/regions/view/20080428-133248/Subic-Clark-Tarlac-highway-opens. Hinango noong 17 Marso 2015. 
  9. "Building Of New Expressways Pushed". Yahoo! Philippines. http://ph.news.yahoo.com/building-expressways-pushed-040019622--finance.html. Hinango noong 27 Abril 2013. 
  10. "The LRT Line 1 System - The Green Line". Light Rail Transit Authority. http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php. Hinango noong 21 Oktubre 2014. 
  11. "Key Performance Indicator - Line 1 - Green Line". Light Rail Transit Authority. http://www.lrta.gov.ph/kp_line_1_system.php. Hinango noong 09 Hunyo 2014. 
  12. "Key Performance Indicator - Line 2 - Blue Line". Light Rail Transit Authority. http://www.lrta.gov.ph/kp_line_2v2_system.php. Hinango noong 10 Hunyo 2014. 
  13. "Manila Metro Rail Transit-3 (MRT-3)". http://www.urbanrail.net/as/mani/manila.htm. Hinango noong 7 Hulyo 2006. 
  14. Austria, Myrna S. (2003). "Philippine Domestic Shipping Transport Industry: State of Competition and Market Structure". Philippine Institute for Development Studies. pp. 38. http://dirp4.pids.gov.ph/ris/rps/pidsrp0302.pdf. Hinango noong 6 Hunyo 2008. 
  15. "Transportation in the Philippines". Philippines Government. http://www.tourism.gov.ph/sitepages/gettingaround.aspx. Hinango noong 5 Hunyo 2016. 
  16. "NAIA world’s 34th busiest airport". philstar.com. http://www.philstar.com/headlines/2013/01/06/893743/naia-worlds-34th-busiest-airport. Hinango noong 17 Marso 2015. 
  17. "Arroyo wants DMIA become top airport amid plan to close NAIA  ". GMA News and Public Affairs (Philippines). 29 Enero 2008. http://www.gmanews.tv/story/78496/Arroyo-wants-DMIA-become-top-airport-amid-plan-to-close-NAIA. 
  18. "History and Milestone". Philippine Airlines. https://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone. Hinango noong 5 Hunyo 2016. 
  19. [1], Philippine Airlines. Hinango noong Enero 2013.
  20. Abouth CEB
  21. http://www.cebupacificair.com/pages/PressReleases.aspx?pid=37
  22. "10 Alarming Facts about Traffic in Metro Manila that You Should Know". http://faq.ph/facts-about-traffic-in-metro-manila-that-you-should-know/. Hinango noong 17 Enero 2016. 
  23. Liquicia, Chi. "Manila traffic: the agony, without the ecstasy". Latitude News. http://www.latitudenews.com/story/manila-traffic-the-agony-without-the-ecstasy/. Hinango noong 17 Enero 2016. 
  24. 24.0 24.1 Visconti, Katherine (26 Setyembre 2012). "Traffic and infrastructure delays cost the Philippines". Rappler. http://www.rappler.com/business/13137-traffic-and-infrastructure-delays-cost-the-philippines. Hinango noong 17 Enero 2016. 
  25. Middleton, Rachel (15 Enero 2016). "Philippines: Manila to be uninhabitable in 4 years if traffic chaos not resolved". International Business Times. http://www.ibtimes.co.uk/philippines-manila-be-uninhabitable-4-years-if-traffic-chaos-not-resolved-1538075. Hinango noong 26 Abril 2016. 
  26. Tan, Lara (2 Oktubre 2015). "Metro Manila has 'worst traffic on Earth', longest commute - Waze". CNN Philippines. http://cnnphilippines.com/metro/2015/10/01/Metro-Manila-Philippines-worst-traffic-longest-commute-Waze-survey.html. Hinango noong 26 Abril 2016. 
  27. "Metro Manila traffic costing Philippines P3 billion a day". Associated Press. 2015-09-16. http://www.philstar.com/headlines/2015/09/16/1500512/metro-manila-traffic-costing-philippines-p3-billion-day. Hinango noong 2016-04-26. 
  28. Dela Cruz, Chrisee (2 Agosto 2016). "DPWH chief Villar: Metro traffic jam 'can be solved in 2-3 years". Rappler. http://www.rappler.com/business/211-governance/141731-mark-villar-metro-manila-traffic. Hinango noong 7 Agosto 2016.